Bọ chét gây phiền nhiễu không ít, nhưng dấu hiệu để phát hiện sự kí sinh từ bọ chét lại không phải lúc nào cũng rõ ràng, đặc biệt nếu bạn là người gặp phải vấn đề này … lần đầu tiên. Nhiều khi chúng ta nghĩ mình đang ở một môi trường siêu sạch, chung cư, tòa nhà cao cấp, hay một khu vực được dọn dẹp mỗi ngày. Chắc chắn bạn sẽ phải ngạc nhiên khi phát hiện thú cưng đã bị nhiễm bọ chét.
Và vì việc nhiễm bọ chét chỉ do một sự tiếp xúc tình cờ, những thể hiện ban đầu khó phát hiện ra ngay cả với những người dành nhiều thời gian bên thú cưng, trừ khi chủ nuôi đã có kinh nghiệm và nhận thấy những dấu hiệu đặc biệt sau:
1.Bọ chét kí sinh và hút máu mọi động vật
1) Tìm hiểu một chút về bọ chét.
Bọ chét là loài côn trùng chân đốt, tìm cơ hội để bám vào da động vật. Bọ chét có màu nâu đen, nhỏ bé hơn hạt vừng nên khó bị phát hiện khi loài có bản năng lẩn trốn trong những vùng lông bẩn, hoặc vùng lông rậm rạp tối màu. Máu là một nguồn thức ăn của bọ chét và cũng là thứ duy nhất loài bọ này cần khi bám lên cơ thể thú cưng, điều này cũng có nghĩa là bọ chét có thể xuất hiện ở bất kì con vật nào: hamster / bọ ú, chó mèo, chim cảnh… cũng như mọi động vật khác. Điều làm cho bọ chét đáng ghét nhất, là nó có thể nhảy sang cả con người và hút máu người.
Bọ chét không có cánh, nên không bay được, nhưng cặp chân sau của chúng khỏe và có thể nhảy lên rất cao.
Mỗi ngày một bọ chét cái đẻ tới 50 trứng nên cần được xử lý sớm.
2) Thú cưng nhiễm bọ chét từ khi nào?
Các nguồn lây nhiễm bọ chét đa dạng nên mới có thể gây bất ngờ:
- Lây lan khi thú cưng tiếp xúc với động vật khác.
- Bọ chét bám vào quần áo giầy dép khi con người đi trên đường và nhảy sang thú cưng.
- Từ vật dụng, khu vực thú cưng nhiễm bọ chét tiếp xúc và bám sang người tiếp xúc sau đó.
Ví dụ bọ chét có thể bám vào và sống ở cỏ cây ngoài công viên, vườn hoa, và bám vào thú cưng khi chúng chạy nhảy ngoài đó.
2. Nhận biết và chữa bọ chét
1) Thời tiết nóng ẩm.
Bọ chét chỉ sinh sôi và gây nhiều phiền phức khi khí hậu ấm từ trên 20 độ.
Khi thời tiết trở lạnh, bọ chét sẽ dần chết và không thể tiếp tục sinh sôi. Nhưng điều này chỉ đúng với khí hậu tự nhiên, những gia đình tuy rất sạch sẽ nhưng lại có thể gặp bọ chét trên thú cưng vào giữa mùa đông, là bởi vì khí hậu xung quanh môi trường sống bị thay đổi hoàn toàn bởi máy điều hòa, môi trường khép kín và ấm áp.
Thời điểm bọ chét dễ dàng phát triển là từ tháng 2 đến tháng 5.
2) Cuống quýt gãi, cào, gặm lên cơ thể một cách bất thường (hành vi).
Sau khi bọ chét bám vào thú cưng bằng cách nhảy hoặc bò bám vào cơ thể, chúng dễ thiết lập môi trường sống ở những nơi khó tiếp cận và nhìn thấy như đầu, cổ, đuôi, nách hoặc háng. Lúc đầu thì những thể hiện của thú cưng vẫn còn thưa thớt, nhưng với sự phát triển và tấn công ngày càng dày đặc của bọ chét, các hành vi bất thường ngày càng diễn ra nhiều hơn. Liếm, cắn, hoặc cào ở những vùng cơ thể này thường cho thấy sự hiện diện đáng kể của loài kí sinh phiền toái như bọ chét, và cũng có thể là cả ve rận.
Đây cũng là dấu hiệu dễ gây chú ý nhất khi thú cưng bị bọ chét. Chúng ta cần dành thời gian ngồi cùng thú cưng kiểm tra kĩ càng các khu vực kể trên ngay, cũng cần cẩn thận vạch các mảng lông ra để kiểm tra toàn bộ.
3) Các nốt đỏ hồng bất thường trên da.
Theo wiki, nước bọt từ vết cắn của bọ chét cũng gây dị ứng cho một số con chó và mèo. Những phản ứng dị ứng này ở cơ thể chó mèo không chỉ xảy ra ở riêng phần cơ thể bị cắn. Sự mẫn cảm với nước bọt của bọ chét có thể gây phát ban hoặc tổn thương ở bất cứ nơi nào khác trên cơ thể. Nhưng, để phát hiện ra thú cưng bị bọ chét thông qua các nốt đỏ hồng trên cơ thể là đã chậm trễ, vì đó là khi thú cưng đã bị tấn công một thời gian và bọ đang phát triển mạnh trên cơ thể ( tình trạng nhiễm nặng).
Kiểm tra dấu hiệu bọ chét ở trên da: Dùng lược chải ngược chiều lông thú cưng, trong lúc chải thì tìm các dấu hiệu liên quan đến bọ chét như vết cắn, con bọ, hoặc chất thải của bọ.
4) Rụng lông, lác đác xuất hiện các vùng trụi lông trên cơ thể.
Rụng lông, có thể là do một số nguyên nhân, nhưng có bao gồm cả phản ứng của cơ thể với bọ chét. Bọ chét gây ngứa cục bộ tại nơi nó hút máu, trong nỗ lực giảm cơn ngứa dai dẳng, chó hoặc mèo cũng có thể tự nhổ mất một nhúm lông của mình do liên tục cắn, dứt hoặc liếm vùng đang có bọ chét. Mô hình và mức độ nghiêm trọng cùa việc rụng lông trên cơ thể có thể giúp đánh giá tình trạng nhiễm bọ chét đã lâu chưa, và đã nhiễm nặng hay chưa. Ban đầu các chấm trụi lông nhỏ xíu xuất hiện thưa thớt, nhưng ngày càng nhiều và có thể sẽ lan thành nhiều mảng trụi lớn hơn.
5) Nướu nhạt.
Nướu như ta biết là khu vực mô bao quanh và giữ cố định cho hàm răng. Nướu khỏe mạnh thường có màu hồng san hô.
Nướu nhạt là một dấu hiệu thiếu máu phổ biến nhất, và có thể cho thấy thú cưng của bạn đang nhiễm bọ chét nghiêm trọng – thú cưng nhiễm bọ chét rất nặng. Điều này là do lượng tế bào hồng cầu mới được tạo ra trong cơ thể thú cưng thậm chí không còn đủ để bù lại sự mất mát hồng cầu do bọ chét hút máu. Đây là dấu hiệu quan trọng để bạn đưa ra quyết định xử lý, chữa trị ngay lập tức.
6) Chất bẩn từ bọ chét rơi ra, dính trên lông thú cưng hoặc xung quanh nơi thú cưng tiếp xúc.
Bạn có nhận thấy những đốm nhỏ màu đen hoặc nâu đỏ trên cơ thể thú cưng hay ở những khu vực xung quanh? Có thể không cần phải tìm bọ từ cơ thể thú cưng, mà chỉ cần để ý những đốm bẩn có màu đen hoặc màu nâu bám trên lông, ở cả trên sàn, trên đệm hay thảm. Đây có thể là bọ chét, bụi bẩn, hoặc là phân từ bọ chét – có nghĩa là máu tiêu hóa được thải ra.
Cách xác định sự khác biệt giữa bụi bẩn thông thường và “bẩn không bình thường” là làm ướt (nhúng nước vào tay và nhỏ xuống) đốm đen rơi ra từ thú cưng, hoặc bạn có thể để đốm đen trên tờ giấy vệ sinh trắng rồi sử dụng bình xịt nước thông thường. Nếu vết bẩn bị ẩm chuyển sang màu nâu đỏ sẫm, đây rõ ràng là máu bị tiêu hóa gây ra do bọ chét.
Một phương pháp khác được các chuyên gia thú y đề cập để phát hiện bọ chét là: mang vớ ( bít tất) trắng và đi bộ qua những khu vực mà con chó, con mèo thường xuyên lui tới hoặc nằm nghỉ. Bọ chét hoặc bẩn từ bọ chét có thể được nhặt bám vào các sợi tơ của tất và trông nổi bật trên nền trắng.
Cách kiểm tra bọ chét trên cơ thể thú cưng: Dùng lược chải như hướng dẫn bên trên, sau khi chải lấy giấy vệ sinh trắng đập đập răng lược lên mặt giấy vệ sinh để kiểm tra nếu có bẩn dính lên lược, sau đó dùng nước hoặc bình xịt nước để kiểm tra phân biệt chất thải của bọ chét.
Trứng bọ chét có thể không bị diệt nên cần kết hợp phun khử môi trường xung quanh và diệt bọ chét trên cơ thể thú cưng.
3. Chữa trị bọ chét
Bọ chét không phải dạng kí sinh khó chữa trị, việc chữa trị bọ chét có thể thành công nhờ thuốc bôi lên vết thương (vết đốt), thuốc uống, hay thuốc nhỏ gáy. Với những loại thuốc nhỏ gáy giá rẻ hiện tại cũng đã có kết quả nhanh chóng, và đặc biệt là vẫn an toàn cho thú cưng mang thai, và các bé thú cưng kể từ 1 tháng tuổi.
- Sử dụng thuốc nhỏ gáy trị bọ chét: Vạch hoàn toàn lông thú cưng ở vùng gáy hoặc giữa 2 xương bả vai, nhỏ thuốc trực tiếp thành 1 đường hoặc 1 điểm tròn trên da, chú ý để thuốc dính lên da và ngấm vào da chứ không phải chỉ dính trên lông thú cưng.
- Nếu ra bác sĩ thú y, bạn sẽ có các lựa chọn diệt hoàn toàn kí sinh trùng bằng thuốc dưới dạng viên nén hoặc viên nhai, dung dịch uống hoặc tiêm ( dành cho trường hợp nhiễm kí sinh cực kì nặng).
- Bạn cũng có thể được bác sĩ thú y tư vấn sử dụng ‘đề phòng’ với một số loại thuốc phòng ve bọ kí sinh, và được khuyên uống hàng tháng. Những loại thuốc phòng bệnh này có thể không thực sự cần thiết (lý do có ở dưới đây).
Xử lý môi trường diệt bọ chét, trứng, ấu trùng và ngăn ngừa hoàn toàn triệt để.
Các dung dịch khi phun thuốc muỗi, thuốc gián có thể ngăn hoàn toàn bọ chét trong thời gian thuốc có hiệu lực ( tối thiểu 3 tháng theo cam kết của các dịch vụ phun diệt côn trùng), đây cũng là lí do để bạn hoàn toàn yên tâm về việc lựa chọn bôi thuốc nhỏ gáy để trị bọ chét, bọ ve cho thú cưng, vì thực tế với các nhà có phun thuốc diệt côn trùng, thuốc diệt muỗi,… thì thú cưng vẫn chạm vào, liếm hoặc tiếp xúc hạn chế với thuốc nhưng không phải chịu ảnh hưởng nào đáng lo ngại.
Hút bụi liên tục trong vòng ít nhất 3 ngày sau khi phát hiện bọ chét, ở những nơi chó hay tiếp xúc, những nơi chó hay nằm, thảm lót, chuồng, sàn nhà và các vết nứt trên sàn xung quanh sau khi phát hiện thấy bọ chét. Hoặc, cách nhanh chóng và nhàn nhất để diệt trứng, ấu trùng gì đó của bọ chét là dùng bình xịt khử kí sinh trùng ngoài môi trường, bạn cần xịt trực tiếp nhiều lần vào các bề mặt có thể bị bám trứng hoặc ấu trùng bọ chét theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
Tạo thói quen ngâm nước cho thú cưng.
Thói quen ngâm mình trong nước vừa giúp thú cưng khỏe mạnh, tránh nóng, tránh nhiều bệnh và còn giúp ngăn cản tối đa các loại kí sinh trùng, thói quen ngâm nước và tắm rửa rất nên được bắt đầu tập luyện từ khi còn bé (6 tháng tới 1 tuổi).
Xà phòng không tốt cho lông và sức khỏe của da thú cưng, nên chỉ cố gắng tạo thói quen ngâm nước sạch chứ không tắm hoặc ngâm mình trong xà phòng liên tục ( ngoại trừ Tropiclean – là loại dầu tắm cho chó mèo cao cấp duy nhất có nguồn gốc 100% từ tự nhiên – ở Việt Nam hiện tại, tropiclean không có hoạt chất xà phòng, chất hóa học và vì thế nó an toàn cho những thú cưng bị bệnh về da, có da nhạy cảm hoặc bị tổn thương).
Có nên tắm cho thú cưng để diệt bọ chét không?
Bọ chét sẽ chết hết khi thú cưng ngâm mình trong nước, tuy nhiên những cố gắng chữa trị bọ chét hay kí sinh khác bằng phương pháp tắm hoặc … tắm liên tục để diệt bọ chét, liên tục tắm .. đều sẽ thất bại, do khả năng đẻ trứng kinh hoàng của các loài kí sinh, ngay cả tắm hoặc ngâm mình trong nước xà phòng cũng không đảm bảo rửa sạch hoàn toàn ( kể cả với các loại sữa tắm, dầu tắm cho chó mèo được quảng cáo là diệt hoặc phòng ve rận – chỉ là quảng cáo chứ không có tác dụng tuyệt đối, xin đừng tin hay mua những loại sữa tắm ấy vì nó không giúp ích được nhiều đâu). Vả lại, bọ chét có thể nhảy lên, hoặc bò trốn lên đầu, dưới tai của thú cưng là nơi không thể dội nước .. trong khi trứng bọ chét thì rơi ra đâu đó quanh nhà. Nên nỗ lực tắm để diệt bọ chét sẽ luôn có nguy cơ thất bại dẫn đến lãng phí thời gian, công sức.