{"id":2688,"date":"2018-11-29T02:18:36","date_gmt":"2018-11-29T02:18:36","guid":{"rendered":"https:\/\/robot.yeupet.vn\/gap-go-70-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh-2\/"},"modified":"2018-11-29T02:18:36","modified_gmt":"2018-11-29T02:18:36","slug":"gap-go-70-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/robot.yeupet.vn\/index.php\/2018\/11\/29\/gap-go-70-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh-2\/","title":{"rendered":"G\u1eb7p g\u1ee1 70+ lo\u00e0i kh\u1ee7ng long \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt c\u1ee7a K\u1ef7 \u0110\u1ea1i Trung Sinh"},"content":{"rendered":"<h2>1. G\u1eb7p g\u1ee1 nh\u1eefng con kh\u1ee7ng long nh\u1ecf, \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt c\u1ee7a k\u1ef7 nguy\u00ean Mesozoi<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh1.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7450\" alt=\"\"><br \/> Ornithopods (Kh\u1ee7ng long ch\u00e2n chim) l\u00e0 m\u1ed9t lo\u00e0i kh\u1ee7ng long c\u00f3 k\u00edch th\u01b0\u1edbc trung b\u00ecnh, di chuy\u1ec3n b\u1eb1ng hai ch\u00e2n, \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt, l\u00e0 m\u1ed9t trong s\u1ed1 nh\u1eefng lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt c\u00f3 x\u01b0\u01a1ng s\u1ed1ng ph\u1ed5 bi\u1ebfn nh\u1ea5t c\u1ee7a K\u1ef7 nguy\u00ean Mesozoi(<strong>K\u1ef7 \u0110\u1ea1i Trung Sinh<\/strong>) sau n\u00e0y. Trong s\u1ed1 nh\u1eefng con kh\u1ee7ng long d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y, b\u1ea1n s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c cung c\u1ea5p nh\u1eefng h\u00ecnh \u1ea3nh v\u00e0 th\u00f4ng tin ti\u1ec3u s\u1eed chi ti\u1ebft c\u1ee7a h\u01a1n 70 lo\u00e0i kh\u1ee7ng long Ornithopods, t\u1eeb A (<strong>Abrictosaurus<\/strong>) \u0111\u1ebfn Z (<strong>Zalmoxes<\/strong>).<\/p>\n<h2>2. Abrictosaurus<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh2.png\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7451\" alt=\"\"><\/p>\n<p>\u2013 <em><strong>T\u00ean<\/strong><\/em>: Abrictosaurus<br \/> <strong><em>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng<\/em><\/strong>: Khu r\u1eebng \u1edf Nam Phi<br \/> <strong><em>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/em><\/strong> K\u1ef7 Jura s\u1edbm (200 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <strong><em>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng:<\/em><\/strong> D\u00e0i 1,22 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng 45,4 kg<br \/> <strong><em>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/em> <\/strong>\u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <strong><em>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng:<\/em> <\/strong>K\u00edch th\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, c\u00f3 s\u1ef1 k\u1ebft h\u1ee3p c\u1ee7a m\u1ecf v\u00e0 r\u0103ng<\/p>\n<p>Nh\u01b0 v\u1edbi nhi\u1ec1u lo\u00e0i kh\u1ee7ng long, Abrictosaurus \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn t\u1eeb nh\u1eefng t\u00e0n t\u00edch \u00edt \u1ecfi c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i, nh\u1eefng h\u00f3a th\u1ea1ch kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 c\u1ee7a c\u00e1c c\u00e1 th\u1ec3. R\u0103ng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u1ee7a lo\u00e0i kh\u1ee7ng long n\u00e0y cho th\u1ea5y n\u00f3 nh\u01b0 m\u1ed9t h\u1ecd h\u00e0ng g\u1ea7n g\u0169i c\u1ee7a Heterodontosaurus, v\u00e0 gi\u1ed1ng nh\u01b0 nhi\u1ec1u lo\u00e0i b\u00f2 s\u00e1t c\u1ee7a th\u1eddi k\u1ef3 K\u1ef7 Jura s\u1edbm, n\u00f3 c\u00f3 k\u00edch th\u01b0\u1edbc kh\u00e1 nh\u1ecf, con kh\u1ee7ng long tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh c\u00f3 k\u00edch c\u1ee1 ch\u1ec9 45,4 kg ho\u1eb7c h\u01a1n \u2013 v\u00e0 n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e3 t\u1ed3n t\u1ea1i \u1edf th\u1eddi k\u1ef3 c\u1ed5 \u0111\u1ea1i c\u00f3 s\u1ef1 ph\u00e2n chia gi\u1eefa lo\u00e0i kh\u1ee7ng long Ornithischian v\u00e0 Saurischian. D\u1ef1a tr\u00ean s\u1ef1 xu\u1ea5t hi\u1ec7n c\u1ee7a ng\u00e0 nguy\u00ean th\u1ee7y trong m\u1ed9t m\u1eabu v\u1eadt c\u1ee7a Abrictosaurus, ng\u01b0\u1eddi ta tin r\u1eb1ng lo\u00e0i n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecb d\u1ecb h\u00ecnh t\u00ecnh d\u1ee5c \u2013 s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t r\u00f5 r\u1ec7t v\u1ec1 k\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 ngo\u1ea1i h\u00ecnh gi\u1eefa con \u0111\u1ef1c v\u00e0 con c\u00e1i.<\/p>\n<h2>3. Agilisaurus<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh3.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7452\" alt=\"\"><\/p>\n<p><strong><em>\u2013 T\u00ean:<\/em><\/strong> Agilisaurus<br \/> <strong><em>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng:<\/em><\/strong> Khu r\u1eebng c\u1ee7a \u0110\u00f4ng \u00c1<br \/> <strong><em>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/em> <\/strong>Trung Jurassic (170 \u2013 160 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> \u2013<strong><em> K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng<\/em><\/strong>: D\u00e0i 1,22 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng kho\u1ea3ng t\u1eeb 34 \u0111\u1ebfn 45,4 kg<br \/> <strong><em>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/em> <\/strong>\u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <strong><em>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng:<\/em> <\/strong>K\u00edch th\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, v\u00f3c ng\u01b0\u1eddi nh\u1eb9, \u0111u\u00f4i c\u1ee9ng<\/p>\n<p>Tr\u1edb tr\u00eau thay, b\u1ed9 x\u01b0\u01a1ng g\u1ea7n nh\u01b0 ho\u00e0n ch\u1ec9nh c\u1ee7a Agilisaurus \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n trong qu\u00e1 tr\u00ecnh x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t b\u1ea3o t\u00e0ng kh\u1ee7ng long n\u1eb1m c\u1ea1nh nh\u1eefng h\u00f3a th\u1ea1ch Dashanpu n\u1ed5i ti\u1ebfng c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c. X\u00e9t theo c\u1ea5u tr\u00fac, n\u00f3 c\u00f3 th\u00e2n h\u00ecnh m\u1ea3nh mai, ch\u00e2n sau v\u00e0 \u0111u\u00f4i c\u1ee9ng, Agilisaurus l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng lo\u00e0i kh\u1ee7ng long \u0111\u1ea7u ti\u00ean, m\u1eb7c d\u00f9 v\u1ecb tr\u00ed ch\u00ednh x\u00e1c c\u1ee7a n\u00f3 tr\u00ean c\u00e2y gia \u0111\u00ecnh Ornithopod v\u1eabn l\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 g\u00e2y tranh c\u00e3i: n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 li\u00ean quan ch\u1eb7t ch\u1ebd h\u01a1n v\u1edbi Heteredontosaurus ho\u1eb7c Fabrosaurus, ho\u1eb7c th\u1eadm ch\u00ed n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 chi\u1ebfm m\u1ed9t v\u1ecb tr\u00ed trung gian gi\u1eefa c\u00e1c Ornithopod th\u1ef1c s\u1ef1 v\u00e0 c\u00e1c lo\u00e0i chim xu\u1ea5t hi\u1ec7n s\u1edbm nh\u1ea5t (<em><strong>m\u1ed9t h\u1ecd kh\u1ee7ng long \u0103n c\u1ecf bao g\u1ed3m c\u1ea3 Pachycephalosaurs v\u00e0 Ceratopsians<\/strong><\/em>).<\/p>\n<h2>4. Albertadromeus<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh4.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7453\" alt=\"\"><\/p>\n<p><em><strong>\u2013 T\u00ean:<\/strong> <\/em>Albertadromeus<br \/> <strong><em>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng:<\/em><\/strong> \u0110\u1ed3ng b\u1eb1ng B\u1eafc M\u1ef9<br \/> <em><strong>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/strong><\/em> Cu\u1ed1i k\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng (80 \u2013 75 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <strong><em>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng:<\/em> <\/strong>D\u00e0i 1,52 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng t\u1eeb 11,3 \u0111\u1ebfn 13,6 kg<br \/> <strong><em>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/em><\/strong> \u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <strong><em>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng:<\/em><\/strong> K\u00edch th\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, chi sau d\u00e0i<\/p>\n<p>Lo\u00e0i Ornithopod nh\u1ecf nh\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n \u1edf t\u1ec9nh Alberta c\u1ee7a Canada, Albertadromeus \u0111o \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 d\u00e0i kho\u1ea3ng 1,52 m\u00e9t t\u00ednh t\u1eeb \u0111\u1ea7u cho t\u1edbi \u0111u\u00f4i, c\u01a1 th\u1ec3 m\u1ea3nh mai nh\u01b0ng l\u1ea1i n\u1eb7ng nh\u01b0 m\u1ed9t con g\u00e0 t\u00e2y c\u1ee1 l\u1edbn \u2013 khi\u1ebfn n\u00f3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t th\u00e0nh ph\u1ea7n c\u1ee7a h\u1ec7 sinh th\u00e1i \u1edf th\u1eddi k\u1ef3 cu\u1ed1i c\u1ee7a K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng. Tr\u00ean th\u1ef1c t\u1ebf, \u0111\u1ec3 nghe nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1t hi\u1ec7n ra n\u00f3 m\u00f4 t\u1ea3 l\u1ea1i th\u00ec Albertadromeus v\u1ec1 c\u01a1 b\u1ea3n \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 nh\u01b0 m\u1ed9t m\u00f3n khai v\u1ecb cho nh\u1eefng k\u1ebb s\u0103n m\u1ed3i c\u00f3 k\u00edch th\u01b0\u1edbc l\u1edbn h\u01a1n nhi\u1ec1u \u1edf B\u1eafc M\u1ef9 nh\u01b0 Albertosaurus. C\u00f3 l\u1ebd, v\u1edbi vi\u1ec7c di chuy\u1ec3n mau l\u1eb9, lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt c\u00f3 hai ch\u00e2n \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt n\u00e0y \u0111\u00e3 l\u00e0m cho nh\u1eefng k\u1ebb s\u0103n \u0111u\u1ed5i m\u00ecnh c\u00f3 m\u1ed9t bu\u1ed5i t\u1eadp luy\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc khi b\u1ecb nu\u1ed1t ch\u1eedng nh\u01b0 m\u1ed9t c\u00e1i b\u00e1nh bao.<\/p>\n<h2>5. Altirhinus<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh5.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7454\" alt=\"\"><\/p>\n<p><strong><em>\u2013 T\u00ean:<\/em><\/strong> Altirhinus<br \/> <strong><em>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng:<\/em><\/strong> Khu r\u1eebng \u1edf Trung \u00c1<br \/> <strong><em>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/em> <\/strong>Th\u1eddi k\u1ef3 gi\u1eefa c\u1ee7a K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng (125 \u2013 100 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <strong><em>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng:<\/em><\/strong> D\u00e0i 7,62 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng t\u1eeb 2 \u0111\u1ebfn 3 t\u1ea5n<br \/> <strong><em>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/em><\/strong> \u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <strong><em>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng<\/em><\/strong>: \u0110u\u00f4i d\u00e0i, c\u1ee9ng, c\u00f3 \u0111\u1ec9nh l\u1ea1 tr\u00ean m\u00f5m<\/p>\n<p>T\u1ea1i m\u1ed9t s\u1ed1 th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u1edf giai \u0111o\u1ea1n gi\u1eefa c\u1ee7a K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng, c\u00e1c Ornithopods sau n\u00e0y ph\u00e1t tri\u1ec3n th\u00e0nh nh\u1eefng con kh\u1ee7ng long \u0111\u1ea7u ti\u00ean, ho\u1eb7c kh\u1ee7ng long c\u00f3 m\u1ecf v\u1ecbt (<strong>v\u1ec1 m\u1eb7t c\u1ea5u tr\u00fac, c\u00e1c con kh\u1ee7ng long \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n lo\u1ea1i d\u01b0\u1edbi \u00f4 Ornithopod<\/strong>). Altirhinus th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 c\u00f3 li\u00ean quan ch\u1eb7t ch\u1ebd \u0111\u1ebfn s\u1ef1 chuy\u1ec3n ti\u1ebfp gi\u1eefa hai gia \u0111\u00ecnh kh\u1ee7ng long, ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 do ph\u1ea7n g\u1ed3 l\u00ean \u1edf ch\u00f3p m\u0169i, gi\u1ed1ng nh\u01b0 phi\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ea7u c\u1ee7a c\u00e1c lo\u00e0i kh\u1ee7ng long m\u1ecf v\u1ecbt gi\u1ed1ng nh\u01b0 Parasaurolophus. N\u1ebfu b\u1ea1n b\u1ecf qua \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m n\u00e0y, Altirhinus s\u1ebd tr\u00f4ng r\u1ea5t gi\u1ed1ng Iguanodon, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u00ed do v\u00ec sao h\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c chuy\u00ean gia nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh n\u00f3 nh\u01b0 l\u00e0 m\u1ed9t Ornithopod Iguanodont ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t Hadrosaur th\u1ef1c s\u1ef1.<\/p>\n<h2>6. Anabisetia<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh6.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7455\" alt=\"\"><\/p>\n<p><strong><em>\u2013 T\u00ean:<\/em><\/strong> Anabisetia<br \/> <strong><em>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng:<\/em><\/strong> Khu r\u1eebng c\u1ee7a Nam M\u1ef9<br \/> <strong><em>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/em> <\/strong>Cu\u1ed1i K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng<br \/> <strong><em>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng<\/em><\/strong>: D\u00e0i t\u1eeb 1,83 \u0111\u1ebfn 2,13 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng kho\u1ea3ng t\u1eeb 18,1 \u0111\u1ebfn 22,7 kg<br \/> <strong><em>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/em> <\/strong>\u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <strong><em>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng:<\/em><\/strong> K\u00edch th\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, di chuy\u1ec3n b\u1eb1ng hai ch\u00e2n<\/p>\n<p>V\u00ec nh\u1eefng th\u1eafc m\u1eafc c\u00f2n ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i \u0111\u00e1p, r\u1ea5t it Ornithopods \u2013 gia \u0111\u00ecnh c\u1ee7a nh\u1eefng con kh\u1ee7ng long c\u00f3 k\u00edch th\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, di chuy\u1ec3n b\u1eb1ng hai ch\u00e2n, \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt \u2013 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n \u1edf Nam M\u1ef9. Anabisetia (<em><strong>\u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t theo t\u00ean nh\u00e0 kh\u1ea3o c\u1ed5 h\u1ecdc Ana Biset<\/strong><\/em>) l\u00e0 nh\u00f3m \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn l\u1ecdc t\u1ed1t nh\u1ea5t, v\u1edbi m\u1ed9t b\u1ed9 x\u01b0\u01a1ng ho\u00e0n ch\u1ec9nh, ch\u1ec9 thi\u1ebfu \u0111\u1ea7u, \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eafp x\u1ebfp l\u1ea1i t\u1eeb b\u1ed1n m\u1eabu h\u00f3a th\u1ea1ch ri\u00eang bi\u1ec7t. Anabisetia c\u00f3 quan h\u1ec7 m\u1eadt thi\u1ebft v\u1edbi nh\u1eefng lo\u00e0i h\u1ecd h\u00e0ng \u1edf Nam M\u1ef9, Gasparinisaura, v\u00e0 c\u00f3 l\u1ebd n\u1ebfu l\u00e0 lo\u00e0i Notohypsilophodon c\u00f2n m\u01a1 h\u1ed3 h\u01a1n. \u0110\u00e1nh gi\u00e1 b\u1edfi s\u1ef1 \u0111a d\u1ea1ng c\u1ee7a c\u00e1c lo\u00e0i Theropods c\u00f3 k\u00edch th\u01b0\u1edbc l\u1edbn, \u0103n th\u1ecbt th\u01b0\u1eddng xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o cu\u1ed1i K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng \u1edf Nam M\u1ef9, Anabisetia c\u00f3 v\u1ebb l\u00e0 m\u1ed9t con kh\u1ee7ng long di chuy\u1ec3n r\u1ea5t nhanh v\u00e0 r\u1ea5t m\u1ea1nh m\u1ebd.<\/p>\n<h2>7. Atlascopcosaurus<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh7.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7456\" alt=\"\"><\/p>\n<p><strong><em>\u2013 T\u00ean:<\/em> <\/strong>Atlascopcosaurus<br \/> <strong><em>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng:<\/em> <\/strong>Khu r\u1eebng \u1edf \u00dac<br \/> <strong><em>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/em><\/strong> Th\u1eddi Trung c\u1ed5 (120 \u2013 100 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <strong><em>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng<\/em><\/strong>: D\u00e0i 3,05 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng 136 kg<br \/> <strong><em>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/em><\/strong> \u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <strong><em>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng:<\/em><\/strong> K\u00edch th\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, \u0111u\u00f4i d\u00e0i v\u00e0 c\u1ee9ng<\/p>\n<p>M\u1ed9t trong s\u1ed1 \u00edt c\u00e1c lo\u00e0i kh\u1ee7ng long \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t t\u00ean sau khi m\u1ed9t c\u00f4ng ty (<em><strong>Atlas Copco \u2013 m\u1ed9t c\u00f4ng ty \u1edf Th\u1ee5y \u0110i\u1ec3n s\u1ea3n xu\u1ea5t c\u00e1c thi\u1ebft b\u1ecb khai th\u00e1c m\u1ecf h\u1ed7 tr\u1ee3 h\u1eefu \u00edch cho c\u00e1c nh\u00e0 kh\u1ea3o c\u1ed5 trong l\u0129nh v\u1ef1c c\u1ee7a h\u1ecd<\/strong><\/em>), Atlascopcosaurus l\u00e0 m\u1ed9t con kh\u1ee7ng long ch\u00e2n chim c\u00f3 k\u00edch th\u01b0\u1edbc nh\u1ecf xu\u1ea5t hi\u1ec7n t\u1eeb kho\u1ea3ng th\u1eddi gian t\u1eeb \u0111\u1ea7u \u0111\u1ebfn gi\u1eefa K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng, kho\u1ea3ng th\u1eddi gian n\u00e0y mang l\u1ea1i m\u1ed9t s\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng r\u00f5 r\u1ec7t v\u1edbi Hypsilophodon. Kh\u1ee7ng long \u00dac n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n v\u00e0 m\u00f4 t\u1ea3 b\u1edfi nh\u00f3m c\u1ee7a v\u1ee3 ch\u1ed3ng Tim v\u00e0 Patricia Vickers \u2013 Rich, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n Atlascopcosaurus tr\u00ean c\u01a1 s\u1edf nh\u1eefng t\u00e0n t\u00edch h\u00f3a th\u1ea1ch n\u1eb1m r\u1ea3i r\u00e1c, g\u1ea7n 100 m\u1ea3nh x\u01b0\u01a1ng ri\u00ean bi\u1ec7t trong \u0111\u00f3 ph\u1ea7n l\u1edbn l\u00e0 h\u00e0m v\u00e0 r\u0103ng.<\/p>\n<h2>8. Camptosaurus<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh8.png\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7457\" alt=\"\"><\/p>\n<p><strong><em>\u2013 T\u00ean:<\/em><\/strong> Camptosaurus<br \/> <strong><em>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng:<\/em><\/strong> Khu r\u1eebng c\u1ee7a B\u1eafc M\u1ef9<br \/> <strong><em>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/em> <\/strong>Cu\u1ed1i K\u1ef7 Jurassic (155 \u2013 145 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <strong><em>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng:<\/em><\/strong> D\u00e0i 6,1 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng kho\u1ea3ng t\u1eeb 1 \u0111\u1ebfn 2 t\u1ea5n<br \/> <strong><em>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/em> <\/strong>\u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <strong><em>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng:<\/em> <\/strong>Chi sau c\u00f3 b\u1ed1n ng\u00f3n, m\u00f5m d\u00e0i v\u00e0 h\u1eb9p v\u1edbi h\u00e0ng tr\u0103m r\u0103ng<\/p>\n<p>Th\u1eddi k\u1ef3 ho\u00e0ng kim c\u1ee7a vi\u1ec7c kh\u00e1m ph\u00e1 ra kh\u1ee7ng long, k\u00e9o d\u00e0i t\u1eeb gi\u1eefa \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 XIX, \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 th\u1eddi k\u1ef3 ho\u00e0ng kim c\u1ee7a s\u1ef1 m\u01a1 h\u1ed3 trong nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh kh\u1ee7ng long. B\u1edfi v\u00ec Camptosaurus l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng lo\u00e0i Ornithopod s\u1edbm nh\u1ea5t t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n, n\u00f3 ph\u1ea3i ch\u1ecbu s\u1ed1 ph\u1eadn c\u1ee7a vi\u1ec7c c\u00f3 qu\u00e1 nhi\u1ec1u lo\u00e0i chen l\u1ea5n nhau d\u01b0\u1edbi c\u00e1i \u00f4 c\u1ee7a n\u00f3 h\u01a1n l\u00e0 n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 tho\u1ea3i m\u00e1i s\u1eed d\u1ee5ng. V\u00ec l\u00ed do n\u00e0y, hi\u1ec7n nay ng\u01b0\u1eddi ta tin r\u1eb1ng ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t m\u1eabu h\u00f3a th\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh l\u00e0 m\u1ed9t Camptosaurus, nh\u1eefng ph\u1ea7n h\u00f3a th\u1ea1ch kh\u00e1c c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 c\u1ee7a nh\u1eefng lo\u00e0i Iguanodon (<em><strong>s\u1ed1ng nhi\u1ec1u v\u00e0o giai \u0111o\u1ea1n sau c\u1ee7a th\u1eddi k\u1ef3 K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng<\/strong><\/em>).<\/p>\n<p>\u1ede m\u1ed9t m\u1ee9c \u0111\u1ed9 n\u00e0o \u0111\u00f3, gi\u1ed1ng nh\u01b0 c\u00e1c lo\u00e0i chim c\u00e1nh c\u1ee5t kh\u00e1c, Camptosaurus (<em><strong>c\u00f3 ngu\u1ed3n g\u1ed1c t\u1eeb B\u1eafc M\u1ef9<\/strong><\/em>) l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt c\u00f3 k\u00edch th\u01b0\u1edbc trung b\u00ecnh, \u0111u\u00f4i d\u00e0i, c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng ch\u1ea1y b\u1eb1ng hai ch\u00e2n khi b\u1ecb gi\u1eadt m\u00ecnh ho\u1eb7c b\u1ecb \u0111u\u1ed5i theo b\u1edfi k\u1ebb s\u0103n m\u1ed3i (<em><strong>m\u1eb7c d\u00f9 n\u00f3 g\u1ea7n nh\u01b0 l\u00e0 ch\u1ec9 \u0103n nh\u1eefng \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt \u1edf trong khu v\u1ef1c c\u1ee7a th\u00fa b\u1ed1n ch\u00e2n<\/strong><\/em>). G\u1ea7n \u0111\u00e2y, m\u1ed9t lo\u00e0i Camptosaurus \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o qu\u1ea3n t\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n \u1edf Utah \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n lo\u1ea1i th\u00e0nh m\u1ed9t lo\u00e0i m\u1edbi, nh\u01b0ng r\u1ea5t gi\u1ed1ng v\u1edbi lo\u00e0i Ornithopod: Uteodon.<\/p>\n<h2>9. Cumnoria<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh9.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7458\" alt=\"\"><\/p>\n<p><em><strong>\u2013 T\u00ean:<\/strong><\/em> Cumnoria<br \/> <strong><em>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng:<\/em><\/strong> Khu r\u1eebng c\u1ee7a T\u00e2y \u00c2u<br \/> <strong><em>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/em> <\/strong>Th\u1eddi k\u1ef3 mu\u1ed9n c\u1ee7a K\u1ef7 Jurassic (155 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <strong><em>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng:<\/em><\/strong> D\u00e0i kho\u1ea3ng 6,1 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng 1 t\u1ea5n<br \/> <strong><em>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/em> <\/strong>\u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <strong><em>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng:<\/em> <\/strong>\u0110u\u00f4i c\u1ee9ng, th\u00e2n h\u00ecnh to l\u1edbn v\u00e0 t\u01b0 th\u1ebf \u0111\u1ee9ng h\u00ecnh t\u1ee9 gi\u00e1c<\/p>\n<p>To\u00e0n b\u1ed9 nh\u1eefng cu\u1ed1n s\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 vi\u1ebft v\u1ec1 nh\u1eefng con kh\u1ee7ng long b\u1ecb ph\u00e2n lo\u1ea1i nh\u1ea7m l\u00e0 lo\u00e0i Iguanodon v\u00e0o cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 19. Cumnoria l\u00e0 m\u1ed9t v\u00ed d\u1ee5 \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh: khi h\u00f3a th\u1ea1ch ki\u1ec3u \u201c<strong>Ornithopod<\/strong>\u201d \u0111\u01b0\u1ee3c khai qu\u1eadt t\u1eeb h\u1ec7 t\u1ea7ng \u0111\u1ea5t s\u00e9t Kimmeridge c\u1ee7a Anh, n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c nh\u00e0 c\u1ed5 sinh v\u1eadt h\u1ecdc Oxford nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh l\u00e0 m\u1ed9t lo\u00e0i Iguanodon v\u00e0o n\u0103m 1879 (<em><strong>t\u1ea1i th\u1eddi \u0111i\u1ec3m m\u00e0 s\u1ef1 \u0111a d\u1ea1ng c\u1ee7a lo\u00e0i Ornithopod c\u00f2n ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn<\/strong><\/em>). M\u1ed9t v\u00e0i n\u0103m sau, Harry Seeley x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t chi m\u1edbi Cumnoria (sau khi ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed9 x\u01b0\u01a1ng), nh\u01b0ng quan \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u00e3 b\u1ecb l\u1eadt \u0111\u1ed5 ngay sau \u0111\u00f3 b\u1edfi m\u1ed9t nh\u00e0 c\u1ed5 sinh v\u1eadt h\u1ecdc kh\u00e1c, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 x\u1ebfp Cumnoria v\u1edbi Camptosaurus. V\u1ea5n \u0111\u1ec1 cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i quy\u1ebft sau h\u01a1n m\u1ed9t th\u1ebf k\u1ef7 sau \u0111\u00f3, v\u00e0o n\u0103m 1998, khi Cumnoria l\u1ea1i m\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa c\u00f3 m\u1ed9t chi cho ri\u00eang m\u00ecnh sau khi t\u00e1i ki\u1ec3m tra l\u1ea1i ph\u1ea7n c\u00f2n l\u1ea1i c\u1ee7a n\u00f3.<\/p>\n<h2>10. Darwinsaurus<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh10.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7459\" alt=\"\"><br \/> <strong><em>\u2013 T\u00ean:<\/em><\/strong> Darwinsaurus<br \/> <em><strong>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng:<\/strong><\/em> Khu r\u1eebng \u1edf T\u00e2y \u00c2u<br \/> <em><strong>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/strong><\/em> \u0110\u1ea7u K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng (140 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <em><strong>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng:<\/strong><\/em> D\u00e0i kho\u1ea3ng 6,1 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng kho\u1ea3ng t\u1eeb 2 \u0111\u1ebfn 3 t\u1ea5n<br \/> <strong><em>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/em><\/strong> \u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <strong><em>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng:<\/em><\/strong> \u0110\u1ea7u nh\u1ecf, th\u00e2n h\u00ecnh to l\u1edbn, di chuy\u1ec3n b\u1eb1ng hai ch\u00e2n kh\u00f4ng th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean<\/p>\n<p>Darwinsaurus \u0111\u00e3 \u0111i m\u1ed9t ch\u1eb7ng \u0111\u01b0\u1eddng d\u00e0i k\u1ec3 t\u1eeb khi h\u00f3a th\u1ea1ch c\u1ee7a n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f4 t\u1ea3 b\u1edfi nh\u00e0 t\u1ef1 nhi\u00ean h\u1ecdc n\u1ed5i ti\u1ebfng Richard Owen v\u00e0o n\u0103m 1842, sau khi ph\u00e1t hi\u1ec7n ra n\u00f3 tr\u00ean b\u1edd bi\u1ec3n Anh. N\u0103m 1889, lo\u00e0i kh\u1ee7ng long \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh l\u00e0 m\u1ed9t lo\u00e0i Iguanodon (<em><strong>ch\u1ecbu chung s\u1ed1 ph\u1eadn c\u1ee7a nh\u1eefng con Ornithopod m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n trong th\u1eddi gian \u0111\u00f3<\/strong><\/em>), v\u00e0 h\u01a1n m\u1ed9t th\u1ebf k\u1ef7 sau \u0111\u00f3, v\u00e0o n\u0103m 2010, n\u00f3 l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00e1n cho gi\u1ed1ng chi ti\u1ebft v\u1edbi Hypselospinus. Cu\u1ed1i c\u00f9ng, v\u00e0o n\u0103m 2012, nh\u00e0 c\u1ed5 sinh v\u1eadt h\u1ecdc c\u0169ng l\u00e0 nh\u00e0 v\u1ebd tranh minh h\u1ecda Gregory Paul \u0111\u00e3 nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng h\u00f3a th\u1ea1ch c\u1ee7a lo\u00e0i kh\u1ee7ng long n\u00e0y \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 ch\u1ee9ng nh\u1eadn n\u00f3 x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng v\u1edbi chi v\u00e0 lo\u00e0i ri\u00eang c\u1ee7a n\u00f3, Darwinsaurus evolutions, m\u1eb7c d\u00f9 t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c chuy\u00ean gia c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb thuy\u1ebft ph\u1ee5c.<br \/> V\u1edbi t\u00ean ri\u00eang bi\u1ec7t c\u1ee7a Darwinsaurus, Paul n\u00f3i r\u1eb1ng \u00f4ng mu\u1ed1n t\u00f4n vinh c\u1ea3 Charles Darwin v\u00e0 l\u00fd thuy\u1ebft ti\u1ebfn h\u00f3a c\u1ee7a \u00f4ng, nh\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c sinh ra b\u1edfi m\u1ed1i quan h\u1ec7 r\u1eafc r\u1ed1i v\u00e0 \u0111an xen gi\u1eefa c\u00e1c Ornithopod \u1edf Ch\u00e2u \u00c2u ni\u00ean \u0111\u1ea1i \u0111\u1ea7u (<em><strong>sau n\u00e0y, \u1edf B\u1eafc M\u1ef9, ph\u00e1t tri\u1ec3n th\u00e0nh nh\u1eefng con kh\u1ee7ng long ho\u1eb7c nh\u1eefng con kh\u1ee7ng long m\u1ecf v\u1ecbt xu\u1ea5t hi\u1ec7n d\u00e0y \u0111\u1eb7c tr\u00ean m\u1eb7t \u0111\u1ea5t cho \u0111\u1ebfn khi t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng con kh\u1ee7ng long \u0111\u1ec1u b\u1ecb tuy\u1ec7t ch\u1ee7ng 65 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc b\u1edfi t\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a thi\u00ean th\u1ea1ch Yucatan<\/strong><\/em>). Phao \u2013 l\u00f4 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u00e0 khoa h\u1ecdc duy nh\u1ea5t \u0111\u00e3 \u1ea5p \u1ee7 \u00fd t\u01b0\u1edfng n\u00e0y, ch\u1ee9ng ki\u1ebfn lo\u00e0i th\u1eb1n l\u1eb1n bay \u0111\u1ea7u ti\u00ean Darwinopterus v\u00e0 lo\u00e0i linh tr\u01b0\u1edfng t\u1ed5 ti\u00ean Darwinius.<\/p>\n<h2>11. Delapparentia<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh11.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7460\" alt=\"\"><\/p>\n<p><strong><em>\u2013 T\u00ean:<\/em><\/strong> Delapparentia<br \/> <em><strong>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng:<\/strong> <\/em>Khu r\u1eebng c\u1ee7a T\u00e2y \u00c2u<br \/> <strong><em>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/em> <\/strong>\u0110\u1ea7u K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng (130 \u2013 125 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <strong><em>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng<\/em><\/strong>: D\u00e0i kho\u1ea3ng 8,23 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng t\u1eeb 4 \u0111\u1ebfn 5 t\u1ea5n<br \/> <strong><em>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/em><\/strong> \u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <em><strong>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng:<\/strong> <\/em>K\u00edch th\u01b0\u1edbc l\u1edbn, c\u01a1 th\u1ec3 n\u1eb7ng<\/p>\n<p>M\u1ed9t trong nh\u1eefng h\u1ecd h\u00e0ng c\u1ee7a Iguanodon, trong th\u1ef1c t\u1ebf khi nh\u1eefng con kh\u1ee7ng long n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n \u1edf T\u00e2y Ban Nha v\u00e0o n\u0103m 1958, ban \u0111\u1ea7u ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00e1n v\u00e0o chi Iguanodon bernissartensis \u2013 Delapparentia th\u1eadm ch\u00ed c\u00f2n l\u1edbn h\u01a1n c\u1ea3 nh\u1eefng h\u1ecd h\u00e0ng n\u1ed5i ti\u1ebfng h\u01a1n, kho\u1ea3ng 8,23 m\u00e9t t\u00ednh t\u1eeb \u0111\u1ea7u cho \u0111\u1ebfn \u0111u\u00f4i v\u00e0 n\u1eb7ng kho\u1ea3ng t\u1eeb 4 \u0111\u1ebfn 5 t\u1ea5n. Delapparentia \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp ri\u00eang th\u00e0nh m\u1ed9t chi v\u00e0o n\u0103m 2011, t\u00ean c\u1ee7a n\u00f3 \u0111\u1ee7 k\u1ef3 l\u1ea1, t\u00f4n vinh nh\u00e0 c\u1ed5 sinh v\u1eadt h\u1ecdc \u0111\u00e3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh h\u00f3a th\u1ea1ch c\u1ee7a n\u00f3, Albert \u2013 Felix de Lapparent. \u0110\u1ec3 vi\u1ec7c ph\u00e2n lo\u1ea1i n\u00f3 sang m\u1ed9t b\u00ean, Delapparentia l\u00e0 m\u1ed9t Ornithopod \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh c\u1ee7a giai \u0111o\u1ea1n \u0111\u1ea7u th\u1eddi k\u1ef3 K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng, m\u1ed9t lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng ch\u1ea1y b\u1eb1ng ch\u00e2n sau c\u1ee7a n\u00f3 khi b\u1ecb gi\u1eadt m\u00ecnh b\u1edfi k\u1ebb th\u00f9.<\/p>\n<h2>12. Dollodon<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh12.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7461\" alt=\"\"><\/p>\n<p><strong><em>\u2013 T\u00ean:<\/em><\/strong> Dollodon<br \/> <strong><em>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng:<\/em> <\/strong>Khu r\u1eebng c\u1ee7a T\u00e2y \u00c2u<br \/> <strong><em>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed<\/em><\/strong>: \u0110\u1ea7u K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng<br \/> <strong><em>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng<\/em><\/strong>: D\u00e0i kho\u1ea3ng 6,1 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng 1 t\u1ea5n<br \/> <strong><em>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n<\/em><\/strong>: \u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <strong><em>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng<\/em><\/strong>: Th\u00e2n d\u00e0i v\u00e0 d\u00e0y, \u0111\u1ea7u nh\u1ecf<\/p>\n<p>B\u00fap b\u00ea Dollodon ph\u00e1t ra \u00e2m thanh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t theo t\u00ean nh\u00e0 c\u1ed5 sinh v\u1eadt h\u1ecdc Louis Dollo c\u1ee7a B\u1ec9, v\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec n\u00f3 gi\u1ed1ng nh\u01b0 con b\u00fap b\u00ea c\u1ee7a \u0111\u1ee9a tr\u1ebb \u2013 l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng con kh\u1ee7ng long b\u1ea5t h\u1ea1nh \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ed9p v\u00e0o nh\u01b0 m\u1ed9t lo\u00e0i Iguanodon v\u00e0o cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 19. Ki\u1ec3m tra th\u00eam v\u1ec1 t\u00e0n t\u00edch c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i c\u1ee7a Ornithopod n\u00e0y d\u1eabn \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp ri\u00eang v\u00e0o m\u1ed9t chi, v\u1edbi th\u00e2n h\u00ecnh d\u00e0i v\u00e0 d\u00e0y, \u0111\u1ea7u nh\u1ecf v\u00e0 h\u1eb9p kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 nh\u1ea7m l\u1eabn g\u00ec khi x\u00e1c \u0111\u1ecbnh h\u1ecd h\u00e0ng c\u1ee7a Dollodon v\u1edbi Iguanodon, nh\u01b0ng chi tr\u01b0\u1edbc t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i d\u00e0i c\u1ee7a n\u00f3 v\u00e0 m\u1ecf trong \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng l\u00e0m cho n\u00f3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t lo\u00e0i kh\u1ee7ng long ri\u00eang bi\u1ec7t.<\/p>\n<h2>13. Drinker<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh13.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7462\" alt=\"\"><\/p>\n<p><strong><em>\u2013 T\u00ean:<\/em><\/strong> Drinker<br \/> <strong><em>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng:<\/em><\/strong> \u0110\u1ea7m l\u1ea7y \u1edf B\u1eafc Phi<br \/> <strong><em>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/em> <\/strong>Cu\u1ed1i K\u1ef7 Jurassic (155 \u2013 145 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <strong><em>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng<\/em><\/strong>: D\u00e0i kho\u1ea3ng 1,83 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng t\u1eeb 11,3 \u0111\u1ebfn 22,6 kg<br \/> <strong><em>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/em> <\/strong>\u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <strong><em>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng:<\/em><\/strong> K\u00edch th\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, \u0111u\u00f4i linh ho\u1ea1t, c\u1ea5u tr\u00fac r\u0103ng ph\u1ee9c t\u1ea1p<\/p>\n<p>V\u00e0o cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 19, c\u00e1c th\u1ee3 s\u0103n h\u00f3a th\u1ea1ch ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 Edward Drinker Cope v\u00e0 Othniel C. Marsh l\u00e0 hai k\u1ef3 ph\u00f9ng \u0111\u1ecbch th\u1ee7, li\u00ean t\u1ee5c g\u00e2y kh\u00f3 kh\u0103n (<em><strong>v\u00e0 th\u1eadm ch\u00ed l\u00e0 ph\u00e1 ho\u1ea1i<\/strong><\/em>) l\u1eabn nhau trong nhi\u1ec1u cu\u1ed9c khai qu\u1eadt c\u1ed5 sinh v\u1eadt h\u1ecdc c\u1ee7a h\u1ecd. \u0110\u00f3 l\u00e0 l\u00ed do t\u1ea1i sao khi Drinker Ornithopod c\u00f3 k\u00edch th\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, di chuy\u1ec3n b\u1eb1ng hai ch\u00e2n (<em><strong>\u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t theo t\u00ean Cope<\/strong><\/em>) c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh ch\u00ednh x\u00e1c l\u00e0 m\u1ed9t lo\u00e0i nh\u01b0 Othnielia Ornithopod c\u0169ng c\u00f3 k\u00edch th\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, di chuy\u1ec3n b\u1eb1ng hai ch\u00e2n (<em><strong>\u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t theo t\u00ean Marsh<\/strong><\/em>), s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t gi\u1eefa hai con kh\u1ee7ng long n\u00e0y qu\u00e1 nh\u1ecf \u0111\u1ebfn m\u1ee9c c\u00f3 l\u00fac n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp v\u00e0o c\u00f9ng m\u1ed9t chi. \u0110\u00e3 ch\u1ebft t\u1eeb \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 20, Drinker v\u00e0 Marsh \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh qu\u00e1 kh\u1ee9.<\/p>\n<h2>14. Dryosaurus<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh14.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7463\" alt=\"\"><\/p>\n<p><strong><em>\u2013 T\u00ean<\/em><\/strong>: Dryosaurus<br \/> <strong><em>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng:<\/em><\/strong> Khu r\u1eebng c\u1ee7a Ch\u00e2u Phi v\u00e0 B\u1eafc M\u1ef9<br \/> <strong><em>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/em> <\/strong>Cu\u1ed1i K\u1ef7 Jurassic (155 \u2013 145 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <strong><em>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng:<\/em> <\/strong>D\u00e0i kho\u1ea3ng 3,05 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng 90,7 kg<br \/> <strong><em>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/em><\/strong> \u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <strong><em>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng<\/em><\/strong>: C\u1ed5 d\u00e0i, chi c\u00f3 n\u0103m ng\u00f3n, \u0111u\u00f4i c\u1ee9ng<\/p>\n<p>Tr\u00ean nhi\u1ec1u ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7, Dryosaurus (<em><strong>t\u00ean g\u1ecdi c\u1ee7a n\u00f3, \u201cth\u1eb1n l\u1eb1n s\u1ed3i con\u201d, \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn m\u1ed9t s\u1ed1 r\u0103ng c\u1ee7a n\u00f3 c\u00f3 h\u00ecnh d\u1ea1ng l\u00e1 s\u1ed3i<\/strong><\/em>), l\u00e0 m\u1ed9t con kh\u1ee7ng long ch\u00e2n chim, \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh b\u1edfi k\u00edch th\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, di chuy\u1ec3n b\u1eb1ng hai ch\u00e2n, \u0111u\u00f4i c\u1ee9ng v\u00e0 chi tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 n\u0103m ng\u00f3n. Gi\u1ed1ng nh\u01b0 h\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c lo\u00e0i chim c\u00e1nh c\u1ee5t, Dryosaurus c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ed1ng theo \u0111\u00e0n, v\u00e0 con kh\u1ee7ng long n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e3 nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng con non c\u1ee7a n\u00f3 \u00edt nh\u1ea5t l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ebfn hai n\u0103m sau khi ch\u00fang n\u1edf. Dryosaurus c\u0169ng c\u00f3 \u0111\u00f4i m\u1eaft to \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, kh\u1ea3 n\u0103ng cao r\u1eb1ng n\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t smidgen th\u00f4ng minh h\u01a1n c\u00e1c \u0111\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n c\u1ecf kh\u00e1c trong giai \u0111o\u1ea1n cu\u1ed1i K\u1ef7 Jura.<\/p>\n<h2>15. Dysalotosaurus<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh15.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7464\" alt=\"\"><\/p>\n<p><strong><em>\u2013 T\u00ean:<\/em><\/strong> Dysalotosaurus<br \/> <strong><em>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng<\/em><\/strong>: Khu r\u1eebng c\u1ee7a Ch\u00e2u Phi<br \/> <strong><em>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/em> <\/strong>K\u1ef7 Jura mu\u1ed9n (150 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <strong><em>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng:<\/em> <\/strong>D\u00e0i kho\u1ea3ng 4,57 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng t\u1eeb 454 \u0111\u1ebfn 907 kg<br \/> <strong><em>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/em> <\/strong>\u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <strong><em>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng<\/em><\/strong>: \u0110u\u00f4i d\u00e0i, th\u01b0\u1eddng di chuy\u1ec3n b\u1eb1ng hai ch\u00e2n, d\u00e1ng \u0111i th\u1ea5p<\/p>\n<p>X\u00e9t cho c\u00f9ng, Dysalotosaurus \u0111\u00e3 cung c\u1ea5p r\u1ea5t nhi\u1ec1u th\u00f4ng tin cho ch\u00fang t\u00f4i v\u1ec1 giai \u0111o\u1ea1n ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a kh\u1ee7ng long. C\u00e1c m\u1eabu v\u1eadt kh\u00e1c nhau c\u1ee7a lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n c\u1ecf c\u00f3 k\u00edch th\u01b0\u1edbc trung b\u00ecnh n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n \u1edf Ch\u00e2u Phi, \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 c\u00e1c nh\u00e0 sinh v\u1eadt h\u1ecdc k\u1ebft lu\u1eadn r\u1eb1ng Dysalotosaurus \u0111\u00e3 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i nhanh trong 10 n\u0103m, b\u1ed9 x\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a lo\u00e0i kh\u1ee7ng long n\u00e0y b\u1ecb nhi\u1ec5m virus, t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 b\u1ec7nh Padget, b\u1ed9 n\u00e3o c\u1ee7a Dysalotosaurus \u0111\u00e3 c\u00f3 nh\u1eefng thay \u0111\u1ed5i l\u1edbn v\u1ec1 c\u1ea5u tr\u00fac gi\u1eefa th\u1eddi th\u01a1 \u1ea5u v\u00e0 khi \u0111\u00e3 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh, m\u1eb7c d\u00f9 c\u00e1c trung t\u00e2m th\u00ednh gi\u00e1c c\u1ee7a n\u00f3 ph\u00e1t tri\u1ec3n t\u1ed1t t\u1eeb r\u1ea5t s\u1edbm. N\u1ebfu kh\u00f4ng, m\u1eb7c d\u00f9 Dysalotosaurus l\u00e0 m\u1ed9t lo\u00e0i \u0103n chay, kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi c\u00e1c lo\u00e0i Ornithopod kh\u00e1c trong c\u00f9ng th\u1eddi gian v\u00e0 \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a n\u00f3.<\/p>\n<h2>16. Echinodon<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh16.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7465\" alt=\"\"><\/p>\n<p><em><strong>\u2013 T\u00ean<\/strong><\/em>: Echinodon<br \/> <em><strong>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng<\/strong><\/em>: Khu r\u1eebng c\u1ee7a T\u00e2y \u00c2u<br \/> <em><strong>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/strong> <\/em>\u0110\u1ea7u K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng (140 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <em><strong>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng:<\/strong> <\/em>D\u00e0i kho\u1ea3ng 0,61 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng 2,27 kg<br \/> <strong><em>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/em> <\/strong>\u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <em><strong>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng<\/strong><\/em>: K\u00edch th\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, c\u00f3 c\u1eb7p r\u0103ng nanh:<\/p>\n<p>Ornithopods \u2013 gia \u0111\u00ecnh c\u1ee7a h\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c lo\u00e0i kh\u1ee7ng long \u0103n c\u1ecf, ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 bipedal v\u00e0 ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00f4ng th\u00fa \u2013 l\u00e0 nh\u1eefng sinh v\u1eadt cu\u1ed1i c\u00f9ng m\u00e0 b\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1eafc ch\u1eafn r\u1eb1ng n\u00f3 gi\u1ed1ng nh\u01b0 \u0111\u1ed9ng v\u1eadt c\u00f3 v\u00fa b\u1edfi h\u00e0m r\u0103ng c\u1ee7a ch\u00fang. Gi\u1ed1ng nh\u01b0 c\u00e1c lo\u00e0i Ornithopod kh\u00e1c, Echinodon l\u00e0 m\u1ed9t lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh , v\u00ec v\u1eady c\u00f3 th\u1ec3 ph\u1ea7n r\u0103ng c\u1ee7a ch\u00fang h\u01a1i b\u00ed \u1ea9n \u2013 nh\u01b0ng c\u00f3 l\u1ebd b\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1eadn ra con kh\u1ee7ng long n\u00e0y c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn Heterodontosaurus v\u00e0 c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 Fabrosaurus.<\/p>\n<h2>17. Elrhazosaurus<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh17.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7466\" alt=\"\"><\/p>\n<p><strong><em>\u2013 T\u00ean:<\/em><\/strong> Elrhazosaurus<br \/> <em><strong>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng:<\/strong><\/em> Khu r\u1eebng c\u1ee7a Ch\u00e2u Phi<br \/> <strong><em>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/em> <\/strong>\u0110\u1ea7u K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng (130 \u2013 125 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <em><strong>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng<\/strong><\/em>: D\u00e0i kho\u1ea3ng 1,22 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng t\u1eeb 9,07 \u0111\u1ebfn 11,3 kg<br \/> <em><strong>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n<\/strong><\/em>: \u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <em><strong>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng<\/strong><\/em>: K\u00edch th\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, di chuy\u1ec3n b\u1eb1ng hai ch\u00e2n<\/p>\n<p>H\u00f3a th\u1ea1ch kh\u1ee7ng long kh\u00f4ng ch\u1ec9 cho ch\u00fang ta bi\u1ebft v\u1ec1 h\u1ec7 sinh th\u00e1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u01a1i ch\u00fang sinh s\u1ed1ng m\u00e0 c\u00f2n v\u1ec1 s\u1ef1 ph\u00e2n b\u1ed1 c\u1ee7a c\u00e1c l\u1ee5c \u0111\u1ecba tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi h\u00e0ng ch\u1ee5c tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, trong k\u1ef7 nguy\u00ean Mesozoi. Cho \u0111\u1ebfn g\u1ea7n \u0111\u00e2y, lo\u00e0i c\u00f3 x\u01b0\u01a1ng s\u1ecd \u0111\u1ea7u ti\u00ean Elrhazosaurus \u2013 x\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n \u1edf mi\u1ec1n trung Ch\u00e2u Phi \u2013 \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 m\u1ed9t lo\u00e0i kh\u1ee7ng long t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 v\u1edbi ch\u00fang, Valdosaurus, \u00e1m ch\u1ec9 vi\u1ec7c n\u1ed1i li\u1ec1n gi\u1eefa hai l\u1ee5c \u0111\u1ecba n\u00e0y. Vi\u1ec7c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh Elrhazosaurus l\u00e0 m\u1ed9t lo\u00e0i ri\u00eang \u0111\u00e3 l\u00e0m khu\u1ea5y \u0111\u1ee5c d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc \u1edf \u0111\u00f3, m\u1eb7c d\u00f9 kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 tranh ch\u1ea5p v\u1ec1 m\u1ed1i quan h\u1ec7 gi\u1eefa hai lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt hai ch\u00e2n, \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt n\u00e0y, con non m\u1edbi bi\u1ebft \u0111i c\u00f3 k\u00edch th\u01b0\u1edbc t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng kh\u1ee7ng long ch\u00e2n chim.<\/p>\n<h2>18. Fabrosaurus<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh17.png\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7467\" alt=\"\"><\/p>\n<p><strong><em>\u2013 T\u00ean<\/em><\/strong>: Fabrosaurus<br \/> <em><strong>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng:<\/strong> <\/em>Khu r\u1eebng c\u1ee7a Ch\u00e2u Phi<br \/> <em><strong>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed<\/strong><\/em>: K\u1ef7 Jura s\u1edbm (200 \u2013 190 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <strong><em>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng:<\/em> <\/strong>D\u00e0i kho\u1ea3ng 0,914 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng t\u1eeb 4,54 \u0111\u1ebfn 9,07 kg<br \/> <strong><em>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n<\/em><\/strong>: \u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <strong><em>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng:<\/em><\/strong> K\u00edch th\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, di chuy\u1ec3n b\u1eb1ng hai ch\u00e2n<\/p>\n<p>Fabrosaurus \u2013 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t theo t\u00ean nh\u00e0 \u0111\u1ecba ch\u1ea5t h\u1ecdc ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p Jean Fabre \u2013 chi\u1ebfm m\u1ed9t v\u1ecb tr\u00ed t\u1ed1i t\u0103m trong bi\u00ean ni\u00ean l\u1ecbch s\u1eed kh\u1ee7ng long. Con Ornithopod c\u00f3 k\u00edch th\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, di chuy\u1ec3n b\u1eb1ng hai ch\u00e2n n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n d\u1ef1a tr\u00ean m\u1ed9t h\u1ed9p s\u1ecd kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, v\u00e0 nhi\u1ec1u nh\u00e0 c\u1ed5 sinh v\u1eadt h\u1ecdc tin r\u1eb1ng n\u00f3 th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 m\u1ed9t lo\u00e0i (<em><strong>ho\u1eb7c m\u1eabu v\u1eadt<\/strong><\/em>) c\u1ee7a m\u1ed9t lo\u00e0i kh\u1ee7ng long \u0103n c\u1ecf kh\u00e1c \u0111\u1ebfn t\u1eeb Ch\u00e2u Phi \u1edf th\u1eddi k\u1ef3 K\u1ef7 Jura, Lesothosaurus. Fabrosaurus (<em><strong>n\u1ebfu n\u00f3 th\u1ef1c s\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i nh\u01b0 v\u1eady<\/strong><\/em>) c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 t\u1ed5 ti\u00ean mu\u1ed9n c\u1ee7a m\u1ed9t Ornithopod c\u1ee7a \u0110\u00f4ng \u00c1, Xiaosaurus. B\u1ea5t k\u1ef3 nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh n\u00e0o kh\u00e1c v\u1ec1 t\u00ecnh tr\u1ea1ng c\u1ee7a n\u00f3 s\u1ebd ph\u1ea3i ch\u1edd \u0111\u1ee3i nh\u1eefng kh\u00e1m ph\u00e1 h\u00f3a th\u1ea1ch m\u1edbi trong t\u01b0\u01a1ng lai.<\/p>\n<h2>19. Fukuisaurus<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh19.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7468\" alt=\"\"><\/p>\n<p><em><strong>\u2013 T\u00ean:<\/strong> <\/em>Fukuisaurus<br \/> <em><strong>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng<\/strong><\/em>: Khu r\u1eebng c\u1ee7a Ch\u00e2u \u00c1<br \/> <em><strong>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/strong><\/em> \u0110\u1ea7u K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng<br \/> <em><strong>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng<\/strong><\/em>: D\u00e0i kho\u1ea3ng 4,57 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng t\u1eeb 340 \u0111\u1ebfn 454 kg<br \/> <strong><em>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n<\/em><\/strong>: \u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <strong><em>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng<\/em><\/strong>: Th\u00e2n d\u00e0i v\u00e0 d\u00e0y, \u0111\u1ea7y h\u1eb9p<\/p>\n<p>Kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1ea7m l\u1eabn v\u1edbi Fukuiraptor \u2013 m\u1ed9t Theropod c\u1edb v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n trong c\u00f9ng khu v\u1ef1c c\u1ee7a Nh\u1eadt B\u1ea3n \u2013 Fukuisaurus l\u00e0 m\u1ed9t lo\u00e0i Ornithopod c\u00f3 k\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u1eeba ph\u1ea3i m\u00e0 c\u00f3 l\u1ebd gi\u1ed1ng (<em><strong>v\u00e0 c\u00f3 li\u00ean quan ch\u1eb7t ch\u1ebd<\/strong><\/em>) v\u1edbi Iguanodon n\u1ed5i ti\u1ebfng h\u01a1n t\u1eeb Ch\u00e2u \u00c2u v\u00e0 B\u1eafc M\u1ef9. V\u00ec ch\u00fang s\u1ed1ng g\u1ea7n nh\u01b0 c\u00f9ng m\u1ed9t th\u1eddi \u0111i\u1ec3m, giai \u0111o\u1ea1n \u0111\u1ea7u \u0111\u1ebfn gi\u1eefa c\u1ee7a K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng, nh\u01b0ng ch\u01b0a c\u00f3 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng tr\u1ef1c ti\u1ebfp kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u n\u00e0y \u2013 v\u00e0 b\u1edfi v\u00ec Ornithopod r\u1ea5t hi\u1ebfm khi xu\u1ea5t hi\u1ec7n tr\u00ean m\u1eb7t \u0111\u1ea5t \u1edf Nh\u1eadt B\u1ea3n, kh\u00f3 thi\u1ebft l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c ngu\u1ed3n g\u1ed1c ti\u1ebfn h\u00f3a ch\u00ednh x\u00e1c c\u1ee7a lo\u00e0i Fukuisaurus n\u00e0y.<\/p>\n<h2>20. Gasparinisaura<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh20.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7469\" alt=\"\"><br \/> <em><strong>\u2013 T\u00ean<\/strong><\/em>: Gasparinisaura<br \/> <em><strong>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng<\/strong><\/em>: Khu r\u1eebng c\u1ee7a Nam M\u1ef9<br \/> <strong><em>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed<\/em><\/strong>: Cu\u1ed1i K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng (90 \u2013 85 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <em><strong>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng<\/strong><\/em>: D\u00e0i kho\u1ea3ng 0,914 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng 22,7 kg<br \/> <em><strong>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/strong><\/em> \u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <em><strong>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng:<\/strong><\/em> K\u00edch th\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, m\u00f5m ng\u1eafn v\u00e0 c\u00f9n<\/p>\n<p>V\u1ec1 k\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1edbi m\u1ed9t em h\u1ecdc sinh l\u1edbp 2 \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh, Gasparinisaura tr\u1edf n\u00ean r\u1ea5t quan tr\u1ecdng b\u1edfi n\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t trong s\u1ed1 \u00edt lo\u00e0i kh\u1ee7ng long Ornithopod \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn \u0111\u00e3 s\u1ed1ng \u1edf Nam M\u1ef9 trong th\u1eddi k\u1ef3 cu\u1ed1i K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng. D\u1ef1a tr\u00ean s\u1ef1 kh\u00e1m ph\u00e1 c\u1ee7a nhi\u1ec1u h\u00f3a th\u1ea1ch c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i trong c\u00f9ng m\u1ed9t khu v\u1ef1c, lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt nh\u1ecf n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ed1ng theo \u0111\u00e0n s\u1ebd gi\u00fap b\u1ea3o v\u1ec7 n\u00f3 kh\u1ecfi nh\u1eefng k\u1ebb s\u0103n m\u1ed3i l\u1edbn h\u01a1n trong h\u1ec7 sinh th\u00e1i c\u1ee7a ch\u00fang (<em><strong>c\u0169ng nh\u01b0 kh\u1ea3 n\u0103ng ch\u1ea1y tr\u1ed1n r\u1ea5t nhanh khi b\u1ecb \u0111e d\u1ecda<\/strong><\/em>). Nh\u01b0 b\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e3 nh\u1eadn th\u1ea5y, Gasparinisaura l\u00e0 m\u1ed9t trong s\u1ed1 \u00edt lo\u00e0i kh\u1ee7ng long \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t theo t\u00ean con c\u00e1i ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i con \u0111\u1ef1c c\u1ee7a lo\u00e0i, m\u1ed9t vinh d\u1ef1 m\u00e0 n\u00f3 chia s\u1ebb v\u1edbi Maiasaura v\u00e0 Leaellynasaura.<\/p>\n<h2>21. Gideonmantellia<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh21.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7470\" alt=\"\"><\/p>\n<p><em><strong>\u2013 T\u00ean<\/strong><\/em>: Gideonmantellia<br \/> <em><strong>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng<\/strong><\/em>: Khu r\u1eebng c\u1ee7a T\u00e2y \u00c2u<br \/> <em><strong>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed<\/strong><\/em>: \u0110\u1ea7u K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng<br \/> <em><strong>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng:<\/strong> <\/em>Kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebft l\u1ed9<br \/> <em><strong>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/strong> <\/em>\u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <em><strong>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng:<\/strong> <\/em>Th\u00e2n h\u00ecnh thon th\u1ea3, di chuy\u1ec3n b\u1eb1ng hai ch\u00e2n<\/p>\n<p>Khi t\u00ean Gideonmantellia \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t v\u00e0o n\u0103m 2006, nh\u00e0 thi\u00ean v\u0103n h\u1ecdc th\u1ebf k\u1ef7 19 Gideon Mantell tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t trong s\u1ed1 \u00edt ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1ec9 m\u1ed9t, c\u0169ng ch\u1eb3ng ph\u1ea3i hai m\u00e0 l\u00e0 ba con kh\u1ee7ng long \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t theo t\u00ean c\u1ee7a \u00f4ng, nh\u1eefng con kh\u00e1c l\u00e0 Mantellisaurus v\u00e0 Mantellodon. \u0110i\u1ec1u ng\u1ea1c nhi\u00ean l\u00e0 Gideonmantellia v\u00e0 Mantellisaurus s\u1ed1ng trong c\u00f9ng m\u1ed9t th\u1eddi \u0111i\u1ec3m (<em><strong>th\u1eddi k\u1ef3 K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng<\/strong><\/em>) v\u00e0 ch\u00fang \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n lo\u1ea1i l\u00e0 Ornithopod c\u00f3 li\u00ean quan ch\u1eb7t ch\u1ebd v\u1edbi Iguanodon. T\u1ea1i sao Gideon Mantell x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn vinh d\u1ef1 n\u00e0y? V\u00e2ng, trong cu\u1ed9c \u0111\u1eddi c\u1ee7a ch\u00ednh m\u00ecnh, \u00f4ng b\u1ecb lu m\u1edd b\u1edfi c\u00e1c nh\u00e0 sinh v\u1eadt h\u1ecdc n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u00e0 t\u1ef1 cho m\u00ecnh l\u00e0m trung t\u00e2m nh\u01b0 Richard Owen v\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i c\u1ea3m th\u1ea5y r\u1eb1ng \u00f4ng \u1ea5y b\u1ecb b\u1ecf qua m\u1ed9t c\u00e1ch b\u1ea5t c\u00f4ng trong l\u1ecbch s\u1eed.<\/p>\n<h2>22. Haya<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh22.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7471\" alt=\"\"><\/p>\n<p><em><strong>\u2013 T\u00ean:<\/strong><\/em> Haya<br \/> <em><strong>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng:<\/strong><\/em> Khu r\u1eebng c\u1ee7a Trung \u00c1<br \/> <em><strong>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/strong><\/em> Cu\u1ed1i K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng (85 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <em><strong>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng<\/strong><\/em>: D\u00e0i kho\u1ea3ng 1,52 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng 22,7 kg<br \/> <em><strong>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/strong> <\/em>\u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <em><strong>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng:<\/strong><\/em> K\u00edch th\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, di chuy\u1ec3n b\u1eb1ng hai ch\u00e2n<\/p>\n<p>So v\u1edbi c\u00e1c n\u01a1i kh\u00e1c tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi, r\u1ea5t \u00edt \u201c<strong>oralithopod<\/strong>\u201d c\u01a1 b\u1ea3n \u2013 kh\u1ee7ng long c\u00f3 k\u00edch th\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, di chuy\u1ec3n b\u1eb1ng hai ch\u00e2n, \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh \u1edf Ch\u00e2u \u00c1 (<em><strong>m\u1ed9t ngo\u1ea1i l\u1ec7 \u0111\u00e1ng ch\u00fa \u00fd l\u00e0 lo\u00e0i n\u1ea5m \u0111\u1ea7u ch\u00f3 Jeholosaurus c\u00f3 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng kho\u1ea3ng 45,4 kg<\/strong><\/em>). \u0110\u00f3 l\u00e0 l\u00ed do t\u1ea1i sao vi\u1ec7c kh\u00e1m ph\u00e1 ra Haya \u0111\u00e3 t\u1ea1o ra m\u1ed9t c\u01a1n ch\u1ea5n \u0111\u1ed9ng l\u1edbn nh\u01b0 v\u1eady: lo\u00e0i Ornithopod n\u00e0y s\u1ed1ng trong th\u1eddi k\u1ef3 cu\u1ed1i K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng, kho\u1ea3ng 85 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, \u1edf m\u1ed9t khu v\u1ef1c trung t\u00e2m Ch\u00e2u \u00c1 t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng v\u1edbi M\u00f4ng C\u1ed5 ng\u00e0y nay. Tuy nhi\u00ean, ch\u00fang ta kh\u00f4ng th\u1ec3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c Ornithopod c\u01a1 b\u1ea3n l\u00e0 b\u1edfi v\u00ec ch\u00fang th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 \u0111\u1ed9ng v\u1eadt qu\u00fd hi\u1ebfm hay kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c h\u00f3a th\u1ea1ch \u0111\u1ec1u cung c\u1ea5p th\u00f4ng tin h\u1eefu \u00edch. Haya c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t trong s\u1ed1 \u00edt lo\u00e0i Ornithopo \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn l\u00e0 \u0111\u00e3 nu\u1ed1t \u0111\u00e1 gi\u00fap nghi\u1ec1n n\u00e1t ch\u1ea5t th\u1ef1c v\u1eadt c\u00f3 trong d\u1ea1 d\u00e0y c\u1ee7a lo\u00e0i kh\u1ee7ng long n\u00e0y.<\/p>\n<h2>23. Heterodontosaurus<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh23.png\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7472\" alt=\"\"><\/p>\n<p><em><strong>\u2013 T\u00ean:<\/strong> <\/em>Heterodontosaurus<br \/> <em><strong>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng<\/strong><\/em>: B\u1ee5i r\u1eadm \u1edf Nam Phi<br \/> <em><strong>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/strong> <\/em>K\u1ef7 Jura s\u1edbm (200 \u2013 190 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <em><strong>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng:<\/strong><\/em> D\u00e0i kho\u1ea3ng 0,914 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng t\u1eeb 2,27 \u0111\u1ebfn 4,54 kg<br \/> <em><strong>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/strong> <\/em>\u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <em><strong>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng:<\/strong><\/em> K\u00edch th\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, c\u00f3 ba lo\u1ea1i r\u0103ng kh\u00e1c nhau trong h\u00e0m<\/p>\n<p>T\u00ean Heterodontosaurus l\u00e0 m\u1ed9t c\u1ee5m, c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec3u theo nhi\u1ec1u c\u00e1ch kh\u00e1c nhau. Lo\u00e0i Ornithopod b\u00e9 x\u00edu n\u00e0y g\u1eafn li\u1ec1n v\u1edbi bi\u1ec7t danh c\u1ee7a n\u00f3 \u201c<strong>th\u1eb1n l\u1eb1n c\u00f3 r\u0103ng kh\u00e1c nhau<\/strong>\u201d nh\u1edd c\u00f3 ba lo\u1ea1i r\u0103ng kh\u00e1c bi\u1ec7t: r\u0103ng c\u1eeda (<em><strong>c\u1eaft qua th\u1ee9c \u0103n<\/strong><\/em>) tr\u00ean h\u00e0m tr\u00ean, r\u0103ng h\u00ecnh \u0111\u1ee5c (<em><strong>nhai th\u1ee9c \u0103n<\/strong><\/em>) v\u00e0 hai c\u1eb7p ng\u00e0 nh\u00f4 ra t\u1eeb m\u00f4i tr\u00ean v\u00e0 d\u01b0\u1edbi.<\/p>\n<p>T\u1eeb quan \u0111i\u1ec3m ti\u1ebfn h\u00f3a, c\u00e1c r\u0103ng c\u1eeda v\u00e0 r\u0103ng h\u00e0m c\u1ee7a Heterodontosaurus r\u1ea5t d\u1ec5 gi\u1ea3i th\u00edch. Tusks \u0111\u1eb7t ra nhi\u1ec1u v\u1ea5n \u0111\u1ec1 h\u01a1n: m\u1ed9t s\u1ed1 chuy\u00ean gia ngh\u0129 r\u0103ng nh\u1eefng th\u1ee9 n\u00e0y ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y \u1edf con \u0111\u1ef1c, do \u0111\u00f3 n\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1eb7c t\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 l\u1ef1a ch\u1ecdn b\u1ea1n t\u00ecnh (<em><strong>c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 nh\u1eefng con Heterodontosaurus c\u00e1i c\u00f3 khuynh h\u01b0\u1edbng giao ph\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng con c\u00f3 ng\u00e0 l\u1edbn h\u01a1n<\/strong><\/em>). Tuy nhi\u00ean, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ea3 con \u0111\u1ef1c v\u00e0 con c\u00e1i \u0111\u1ec1u c\u00f3 ng\u00e0 v\u00e0 ch\u00fang s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 \u0111e d\u1ecda con m\u1ed3i.<\/p>\n<p>Ph\u00e1t hi\u1ec7n g\u1ea7n \u0111\u00e2y v\u1ec1 m\u1ed9t con Heterodontosaurus v\u1ecb th\u00e0nh ni\u00ean mang \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 c\u00e1c r\u0103ng nanh \u0111\u00e3 l\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf th\u00eam v\u1ec1 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00e0y. B\u00e2y gi\u1edd ng\u01b0\u1eddi ta tin r\u1eb1ng lo\u00e0i kh\u1ee7ng long nh\u1ecf b\u00e9 n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e3 \u0103n t\u1ea1p, thay th\u1ebf ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n chay ch\u1ee7 y\u1ebfu c\u1ee7a n\u00f3 v\u1edbi m\u1ed9t v\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt c\u00f3 v\u00fa nh\u1ecf ho\u1eb7c th\u1eb1n l\u1eb1n.<\/p>\n<h2>24. Hexinlusaurus<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh24.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7473\" alt=\"\"><\/p>\n<p><em><strong>\u2013 T\u00ean<\/strong><\/em>: Hexinlusaurus<br \/> <em><strong>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng<\/strong><\/em>: Khu r\u1eebng c\u1ee7a Ch\u00e2u \u00c1<br \/> <em><strong>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/strong> <\/em>Trung Jurassic (175 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <strong><em>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng:<\/em><\/strong> D\u00e0i kho\u1ea3ng 1,52 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng 11,3 kg<br \/> <strong><em>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n<\/em><\/strong>: \u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <strong><em>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng:<\/em><\/strong> K\u00edch th\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, di chuy\u1ec3n b\u1eb1ng hai ch\u00e2n<\/p>\n<p>N\u00f3 \u0111\u00e3 ch\u1ee9ng minh s\u1ebd kh\u00f3 kh\u0103n n\u1ebfu ph\u00e2n lo\u1ea1i s\u1edbm, lo\u00e0i Ornithopod c\u1ee7a giai \u0111o\u1ea1n gi\u1eefa c\u1ee7a K\u1ef7 Jurassic \u1edf Trung Qu\u1ed1c, h\u1ea7u h\u1ebft trong s\u1ed1 \u0111\u00f3 tr\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau. Hexinlusaurus (<em><strong>\u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t theo t\u00ean c\u1ee7a m\u1ed9t gi\u00e1o s\u01b0 Trung Qu\u1ed1c<\/strong><\/em>) cho \u0111\u1ebfn g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n lo\u1ea1i l\u00e0 m\u1ed9t lo\u00e0i Yandusaurus nh\u01b0ng ch\u01b0a ch\u1eafc ch\u1eafn, v\u00e0 c\u1ea3 hai lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt n\u00e0y \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m chung v\u1edbi Agilisaurus (<em><strong>tr\u00ean th\u1ef1c t\u1ebf, m\u1ed9t s\u1ed1 nh\u00e0 c\u1ed5 sinh v\u1eadt h\u1ecdc tin r\u1eb1ng m\u1eabu ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n c\u1ee7a Hexinlusaurus th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 thu\u1ed9c giai \u0111o\u1ea1n v\u1ecb th\u00e0nh ni\u00ean c\u1ee7a chi n\u00e0y n\u1ed5i ti\u1ebfng h\u01a1n<\/strong><\/em>). B\u1ea5t c\u1ee9 noi n\u00e0o b\u1ea1n ch\u1ecdn \u0111\u1ec3 \u0111\u1eb7t n\u00f3 tr\u00ean c\u00e2y gia \u0111\u00ecnh kh\u1ee7ng long, Hexinlusaurus l\u00e0 m\u1ed9t lo\u00e0i b\u00f2 s\u00e1t nh\u1ecf, di chuy\u1ec3n b\u1eb1ng hai ch\u00e2n \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh b\u1ecb \u0103n th\u1ecbt b\u1edfi Theropods l\u1edbn h\u01a1n.<\/p>\n<h2>25. Hippodraco<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh25.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7474\" alt=\"\"><\/p>\n<p><em><strong>\u2013 T\u00ean:<\/strong><\/em> Hippodraco<br \/> <em><strong>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng:<\/strong> <\/em>Khu r\u1eebng c\u1ee7a B\u1eafc M\u1ef9<br \/> <em><strong>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/strong><\/em> Giai \u0111o\u1ea1n s\u1edbm c\u1ee7a K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng (125 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <em><strong>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng<\/strong><\/em>: D\u00e0i kho\u1ea3ng 4,57 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng kho\u1ea3ng 500 kg<br \/> <em><strong>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/strong> <\/em>\u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <em><strong>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng<\/strong><\/em>: C\u01a1 th\u1ec3 to l\u1edbn, \u0111\u1ea7u nh\u1ecf, di chuy\u1ec3n b\u1eb1ng hai ch\u00e2n kh\u00f4ng th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean<\/p>\n<p>M\u1ed9t trong nh\u1eefng lo\u00e0i kh\u1ee7ng long Ornithopod g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c khai qu\u1eadt \u1edf Utah \u2013 lo\u00e0i c\u00f2n l\u1ea1i l\u00e0 Iguanacolossus \u2013 Hippodraco, \u201c<strong>con r\u1ed3ng ng\u1ef1a<\/strong>\u201d, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t \u1edf c\u1ea1nh nh\u1ecf \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi h\u1ecd h\u00e0ng c\u1ee7a ch\u00fang Iguanodon, ch\u1ec9 d\u00e0i kho\u1ea3ng 4,57 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng kho\u1ea3ng n\u1eeda t\u1ea5n (<em><strong>\u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ea7u m\u1ed1i c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i duy nh\u1ea5t \u0111\u1ec3 kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh l\u00e0 c\u1ee7a m\u1ed9t lo\u00e0i \u1edf giai \u0111o\u1ea1n v\u1ecb th\u00e0nh ni\u00ean ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u1edf giai \u0111o\u1ea1n tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh<\/strong><\/em>). C\u00f3 ni\u00ean \u0111\u1ea1i v\u00e0o kho\u1ea3ng th\u1eddi gian K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng, kho\u1ea3ng 125 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, Hippodraco d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 l\u00e0 m\u1ed9t Iguanodont c\u01a1 b\u1ea3n c\u00f3 quan h\u1ec7 g\u1ea7n nh\u1ea5t v\u1edbi Theiophytalia sau n\u00e0y (v\u00e0 \u0111i\u1ec1u n\u00e0y v\u1eabn c\u00f2n nhi\u1ec1u m\u01a1 h\u1ed3).<\/p>\n<h2>26. Huxleysaurus<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh26.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7475\" alt=\"\"><\/p>\n<p><em><strong>\u2013 T\u00ean:<\/strong><\/em> Huxleysaurus<br \/> <em><strong>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng:<\/strong><\/em> Khu r\u1eebng c\u1ee7a T\u00e2y \u00c2u<br \/> <em><strong>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/strong> <\/em>\u0110\u1ea7u K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng (140 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <em><strong>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng:<\/strong> <\/em>Kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebft l\u1ed9<br \/> <strong><em>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n<\/em><\/strong>: \u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <em><strong>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng:<\/strong><\/em> M\u00f5m h\u1eb9p, \u0111u\u00f4i c\u1ee9ng, di chuy\u1ec3n b\u1eb1ng hai ch\u00e2n<\/p>\n<p>Trong th\u1ebf k\u1ef7 19, m\u1ed9t s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn c\u00e1c Ornithopod \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n lo\u1ea1i l\u00e0 lo\u00e0i Iguanodon, v\u00e0 sau \u0111\u00f3 nhanh ch\u00f3ng \u0111\u01b0\u1ee3c giao cho c\u00e1c r\u00eca c\u1ed5 sinh v\u1eadt h\u1ecdc. V\u00e0o n\u0103m 2012, Gregory S. Paul \u0111\u00e3 c\u1ee9u m\u1ed9t trong nh\u1eefng lo\u00e0i b\u1ecb l\u00e3ng qu\u00ean n\u00e0y, Iguanodon Hollingtoniensis, v\u00e0 n\u00e2ng n\u00f3 l\u00ean chi m\u1edbi d\u01b0\u1edbi t\u00ean Huxleysaurus (<em><strong>t\u00f4n vinh Thomas Henry Huxley \u2013 m\u1ed9t trong nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean b\u1ea3o v\u1ec7 thuy\u1ebft ti\u1ebfn h\u00f3a c\u1ee7a Charles Darwin<\/strong><\/em>). M\u1ed9t v\u00e0i n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, v\u00e0o n\u0103m 2010, m\u1ed9t nh\u00e0 khoa h\u1ecdc kh\u00e1c \u0111\u00e3 \u0111\u1ed3ng ngh\u0129a I. Hollingtoniensis v\u1edbi Hypselospinus, b\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 t\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edfng, s\u1ed1 ph\u1eadn cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a Huxleysaurus v\u1eabn ch\u1ec9 l\u00e0 c\u00e1i t\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n<h2>27. Hypselospinus<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh27.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7476\" alt=\"\"><\/p>\n<p><em><strong>\u2013 T\u00ean:<\/strong> <\/em>Hypselospinus<br \/> <em><strong>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng<\/strong><\/em>: Khu r\u1eebng c\u1ee7a T\u00e2y \u00c2u<br \/> <strong><em>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/em> <\/strong>\u0110\u1ea7u K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng (140 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <strong><em>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng<\/em><\/strong>: D\u00e0i kho\u1ea3ng 6,1 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng t\u1eeb 2 \u0111\u1ebfn 3 t\u1ea5n<br \/> <strong><em>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/em> <\/strong>\u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <em><strong>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng:<\/strong> <\/em>\u0110u\u00f4i d\u00e0i v\u00e0 c\u1ee9ng, th\u00e2n h\u00ecnh to l\u1edbn<\/p>\n<p>Hypselospinus ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t trong s\u1ed1 nhi\u1ec1u lo\u00e0i kh\u1ee7ng long b\u1eaft \u0111\u1ea7u cu\u1ed9c s\u1ed1ng ph\u00e2n lo\u1ea1i c\u1ee7a n\u00f3 nh\u01b0 l\u00e0 m\u1ed9t lo\u00e0i Iguanodon (<em><strong>k\u1ec3 t\u1eeb khi Iguanodon \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n s\u1edbm trong l\u1ecbch s\u1eed c\u1ed5 sinh v\u1eadt h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i, n\u00f3 \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t \u201cchi r\u00e1c\u201d m\u00e0 nhi\u1ec1u lo\u00e0i kh\u1ee7ng long kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp v\u00e0o<\/strong><\/em>). \u0110\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n lo\u00e0i l\u00e0 ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi Iguanodon v\u00e0o n\u0103m 1889 b\u1edfi Richard Lydekker, lo\u00e0i Ornithopod n\u00e0y \u0111\u00e3 l\u1ee5i t\u00e0n trong h\u01a1n 100 n\u0103m, cho \u0111\u1ebfn khi ki\u1ec3m tra l\u1ea1i ph\u1ea7n c\u00f2n l\u1ea1i c\u1ee7a n\u00f3 trong n\u0103m 2010 \u0111\u00e3 th\u1ee9c \u0111\u1ea9y vi\u1ec7c t\u1ea1o ra m\u1ed9t chi m\u1edbi. N\u1ebfu kh\u00f4ng th\u00ec r\u1ea5t gi\u1ed1ng v\u1edbi Iguanodon, Hypselospinus \u1edf giai \u0111o\u1ea1n \u0111\u1ea7u c\u1ee7a K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n bi\u1ec7t b\u1edfi c\u00e1c giai s\u1ed1ng ng\u1eafn d\u1ecdc theo l\u01b0ng tr\u00ean c\u1ee7a n\u00f3, \u0111\u01b0\u1ee3c che ph\u1ee7 b\u1edfi l\u1edbp da linh ho\u1ea1t.<\/p>\n<h2>28. Hypsilophodon<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh28.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7477\" alt=\"\"><\/p>\n<p>Lo\u00e0i h\u00f3a th\u1ea1ch c\u1ee7a Hypsilophodon \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n \u1edf Anh v\u00e0o n\u0103m 1849, nh\u01b0ng m\u00e3i \u0111\u1ebfn 20 n\u0103m sau, x\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a ch\u00fang m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng nh\u1eadn l\u00e0 thu\u1ed9c lo\u00e0i kh\u1ee7ng long Ornithopod ho\u00e0n to\u00e0n m\u1edbi, v\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 lo\u00e0i Iguanodon \u1edf giai \u0111o\u1ea1n v\u1ecb th\u00e0nh ni\u00ean.<\/p>\n<h2>29. Iguanacolossus<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh29.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7478\" alt=\"\"><\/p>\n<p><em><strong>\u2013 T\u00ean:<\/strong><\/em> Iguanacolossus<br \/> <em><strong>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng:<\/strong><\/em> Khu r\u1eebng c\u1ee7a B\u1eafc M\u1ef9<br \/> <em><strong>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/strong><\/em> \u0110\u1ea7u K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng (130 \u2013 125 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <em><strong>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng<\/strong><\/em>: D\u00e0i kho\u1ea3ng 9,14 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng t\u1eeb 2 \u0111\u1ebfn 3 t\u1ea5n<br \/> <strong><em>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/em> <\/strong>\u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <em><strong>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng:<\/strong><\/em> K\u00edch th\u01b0\u1edbc l\u1edbn, th\u00e2n d\u00e0y v\u00e0 \u0111u\u00f4i d\u00e0i<br \/> M\u1ed9t trong nh\u1eefng lo\u00e0i kh\u1ee7ng long Ornithopod \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng nhi\u1ec1u \u1edf th\u1eddi k\u1ef3 \u0111\u1ea7u c\u1ee7a K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng, Iguanacolossus g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n \u1edf Utah c\u00f3 k\u00edch th\u01b0\u1edbc h\u01a1i nh\u1ecf h\u01a1n, v\u00e0 Hippodraco th\u00ec nh\u1ecf h\u01a1n nhi\u1ec1u. (<em><strong>Nh\u01b0 b\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y, \u201ciguana\u201d trong t\u00ean c\u1ee7a lo\u00e0i kh\u1ee7ng long n\u00e0y gi\u00fap n\u00f3 n\u1ed5i ti\u1ebfng h\u01a1n v\u00e0 tr\u1edf n\u00ean cao c\u1ea5p h\u01a1n<\/strong><\/em>). \u0110i\u1ec1u \u1ea5n t\u01b0\u1ee3ng nh\u1ea5t v\u1ec1 Iguanacolossus l\u00e0 k\u00edch th\u01b0\u1edbc l\u1edbn c\u1ee7a n\u00f3: d\u00e0i 9,14 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng kho\u1ea3ng 2 \u0111\u1ebfn 3 t\u1ea5n, lo\u00e0i kh\u1ee7ng long n\u00e0y s\u1ebd l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt kh\u00f4ng nhi\u1ec1u c\u1ee7a h\u1ec7 sinh th\u00e1i B\u1eafc M\u1ef9.<\/p>\n<h2>30. Iguanodon<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh30.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7479\" alt=\"\"><br \/> C\u00e1c h\u00f3a th\u1ea1ch c\u1ee7a lo\u00e0i kh\u1ee7ng long Ornithopod Iguanodon \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n \u1edf ph\u00eda xa c\u1ee7a Ch\u00e2u \u00c1, Ch\u00e2u \u00c2u v\u00e0 B\u1eafc M\u1ef9, nh\u01b0ng kh\u00f4ng r\u00f5 c\u00f3 ch\u00ednh x\u00e1c bao nhi\u00eau lo\u00e0i ri\u00eang bi\u1ec7t \u2013 v\u00e0 ch\u00fang c\u00f3 li\u00ean quan m\u1eadt thi\u1ebft v\u1edbi c\u00e1c chi kh\u00e1c.<\/p>\n<h2>31. Jeholosaurus<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh31.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7480\" alt=\"\"><\/p>\n<p><em><strong>\u2013 T\u00ean:<\/strong> <\/em>Jeholosaurus<br \/> <strong><em>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng:<\/em> <\/strong>Khu r\u1eebng c\u1ee7a Ch\u00e2u \u00c1<br \/> \u2013<strong><em> Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/em> <\/strong>\u0110\u1ea7u K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng (130 \u2013 125 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <em><strong>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng<\/strong><\/em>: D\u00e0i kho\u1ea3ng 1,83 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng 45,4 kg<br \/> <em><strong>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n<\/strong><\/em>: \u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <em><strong>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng:<\/strong><\/em> K\u00edch th\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, r\u0103ng s\u1eafc nh\u1ecdn<\/p>\n<p>C\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec \u0111\u00f3 v\u1ec1 lo\u00e0i b\u00f2 s\u00e1t th\u1eddi ti\u1ec1n s\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t t\u00ean theo khu v\u1ef1c Jehol c\u1ee7a mi\u1ec1n b\u1eafc Trung Qu\u1ed1c, th\u01b0\u1eddng g\u00e2y n\u00ean nhi\u1ec1u tranh c\u00e3i. Jeholoterus, m\u1ed9t chi Pterosaur \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eafp x\u1ebfp l\u1ea1i b\u1edfi m\u1ed9t nh\u00e0 khoa h\u1ecdc, c\u00f3 r\u0103ng nanh v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 h\u00fat m\u00e1u c\u1ee7a nh\u1eefng con kh\u1ee7ng long l\u1edbn h\u01a1n (<em><strong>r\u1ea5t \u00edt ng\u01b0\u1eddi trong gi\u1edbi khoa h\u1ecdc c\u00f4ng nh\u1eadn gi\u1ea3 thuy\u1ebft n\u00e0y<\/strong><\/em>). Jeholosaurus, m\u1ed9t con kh\u1ee7ng long Ornithopod c\u00f3 k\u00edch th\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, c\u0169ng s\u1edf h\u1eefu m\u1ed9t s\u1ed1 r\u0103ng k\u1ef3 l\u1ea1 \u2013 r\u0103ng s\u1eafc nh\u1ecdn gi\u1ed1ng nh\u01b0 r\u0103ng ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a \u0111\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ecbt v\u00e0 r\u0103ng ph\u00eda sau l\u1ea1i gi\u1ed1ng nh\u01b0 r\u0103ng c\u1ee7a c\u00e1c lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n c\u1ecf. Tr\u00ean th\u1ef1c t\u1ebf, m\u1ed9t s\u1ed1 nh\u00e0 c\u1ed5 sinh v\u1eadt h\u1ecdc \u0111\u00e3 ph\u1ecfng \u0111o\u00e1n r\u1eb1ng lo\u00e0i h\u1ecd h\u00e0ng g\u1ea7n g\u0169i c\u1ee7a Hypsilophodon c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e3 theo \u0111u\u1ed5i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n u\u1ed1ng kh\u00e1c, \u0103n t\u1ea1p, m\u1ed9t s\u1ef1 th\u00edch nghi \u0111\u00e1ng ng\u1ea1c nhi\u00ean (<strong>n\u1ebfu \u0111\u00fang<\/strong>) v\u00ec \u0111\u1ea1i \u0111a s\u1ed1 lo\u00e0i ornithischian l\u00e0 lo\u00e0i kh\u1ee7ng long \u0103n chay nghi\u00eam ng\u1eb7t.<\/p>\n<h2>32. Jeyawati<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh32.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7481\" alt=\"\"><\/p>\n<p><em><strong>\u2013 T\u00ean:<\/strong><\/em> Jeyawati<br \/> <em><strong>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng<\/strong><\/em>: Khu r\u1eebng \u1edf ph\u00eda t\u00e2y B\u1eafc M\u1ef9<br \/> <strong><em>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed<\/em><\/strong>: Giai \u0111o\u1ea1n gi\u1eefa c\u1ee7a K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng (95 \u2013 90 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <strong><em>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng:<\/em> <\/strong>D\u00e0i kho\u1ea3ng 6, m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng t\u1eeb 454 \u0111\u1ebfn 907 kg<br \/> <strong><em>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/em> <\/strong>\u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <strong><em>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng:<\/em><\/strong> C\u00f3 nhi\u1ec1u n\u1ebfp nh\u0103n xung quanh kh\u00f3e m\u1eaft, r\u0103ng v\u00e0 h\u00e0m c\u00f3 c\u1ea5u tr\u00fac tinh vi<\/p>\n<p>C\u00e1c lo\u00e0i kh\u1ee7ng long (<strong>kh\u1ee7ng long m\u1ecf v\u1ecbt<\/strong>) l\u00e0 \u0111\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n c\u1ecf phong ph\u00fa nh\u1ea5t v\u00e0o cu\u1ed1i th\u1eddi k\u1ef3 K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng, l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n c\u1ee7a lo\u00e0i kh\u1ee7ng long l\u1edbn h\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 Ornithopods \u2013 v\u00e0 v\u1ea1ch ng\u0103n c\u00e1ch gi\u1eefa c\u00e1c lo\u00e0i Ornithopod ti\u00ean ti\u1ebfn nh\u1ea5t v\u00e0 nh\u1eefng con kh\u1ee7ng xu\u1ea5t hi\u1ec7n s\u1edbm nh\u1ea5t th\u1ef1c s\u1ef1 r\u1ea5t m\u1edd. N\u1ebfu b\u1ea1n ch\u1ec9 ki\u1ec3m tra \u0111\u1ea7u c\u1ee7a n\u00f3, b\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1ea7m l\u1eabn Jeyawati v\u1edbi m\u1ed9t con kh\u1ee7ng long th\u1ef1c, nh\u01b0ng chi ti\u1ebft gi\u1ea3i ph\u1eabu c\u1ee7a n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t trong tr\u1ea1i Ornithopod s\u1ebd gi\u1ea3i th\u00edch c\u1ee5 th\u1ec3 h\u01a1n, c\u00e1c nh\u00e0 c\u1ed5 sinh v\u1eadt h\u1ecdc cho r\u1eb1ng Jeyawati l\u00e0 m\u1ed9t con kh\u1ee7ng long Iguanodont v\u00e0 do \u0111\u00f3 n\u00f3 c\u00f3 li\u00ean quan ch\u1eb7t ch\u1ebd v\u1edbi Iguanodon.<\/p>\n<p>Tuy nhi\u00ean, khi ph\u00e2n lo\u1ea1i n\u00f3, Jeyawati l\u00e0 m\u1ed9t lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt c\u00f3 k\u00edch th\u01b0\u1edbc trung b\u00ecnh, ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n bi\u1ec7t b\u1edfi b\u1ed9 r\u0103ng tinh vi c\u1ee7a n\u00f3 (<em><strong>r\u1ea5t ph\u00f9 h\u1ee3p \u0111\u1ec3 nghi\u1ec1n n\u00e1t nh\u1eefng th\u1ee9c \u0103n kh\u00f3 nhai \u1edf th\u1eddi k\u1ef3 K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng<\/strong><\/em>) v\u00e0 nh\u1eefng n\u1ebfp nh\u0103n k\u1ef3 l\u1ea1 xung quanh kh\u00f3e m\u1eaft c\u1ee7a ch\u00fang. Nh\u01b0 v\u1eady, h\u00f3a th\u1ea1ch t\u1eebng ph\u1ea7n c\u1ee7a lo\u00e0i kh\u1ee7ng long n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c khai qu\u1eadt v\u00e0o n\u0103m 1996 \u1edf New Mexico, nh\u01b0ng m\u00e3i \u0111\u1ebfn n\u0103m 2010, c\u00e1c nh\u00e0 c\u1ed5 sinh v\u1eadt h\u1ecdc cu\u1ed1i c\u00f9ng m\u1edbi ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n ch\u00ednh x\u00e1c lo\u00e0i kh\u1ee7ng long n\u00e0y.<\/p>\n<h2>33. Koreanosaurus<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh33.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7482\" alt=\"\"><\/p>\n<p><strong><em>\u2013 T\u00ean:<\/em><\/strong> Koreanosaurus<br \/> <strong><em>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng:<\/em><\/strong> Khu r\u1eebng c\u1ee7a \u0110\u00f4ng Nam \u00c1<br \/> <strong><em>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/em> <\/strong>Cu\u1ed1i K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng (85 \u2013 65 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <strong><em>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng:<\/em> <\/strong>Kh\u00f4ng ti\u1ebft l\u1ed9<br \/> <em><strong>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/strong><\/em> \u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <strong><em>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng:<\/em> <\/strong>\u0110u\u00f4i d\u00e0i, di chuy\u1ec3n b\u1eb1ng hai ch\u00e2n, chi sau d\u00e0i h\u01a1n chi tr\u01b0\u1edbc<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi ta th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng g\u1eafn H\u00e0n Qu\u1ed1c v\u1edbi nh\u1eefng ph\u00e1t hi\u1ec7n kh\u1ee7ng long l\u1edbn, v\u00ec v\u1eady b\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 ng\u1ea1c nhi\u00ean khi bi\u1ebft r\u1eb1ng Koreanosaurus \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eafp gh\u00e9p b\u1edfi kh\u00f4ng \u00edt h\u01a1n ba m\u1eabu h\u00f3a th\u1ea1ch ri\u00eang bi\u1ec7t (<em><strong>nh\u01b0ng ch\u01b0a ho\u00e0n ch\u1ec9nh<\/strong><\/em>), v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n trong T\u1eadp \u0111o\u00e0n Seonso c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc n\u00e0y v\u00e0o n\u0103m 2003. Cho \u0111\u1ebfn nay, nhi\u1ec1u th\u00f4ng tin v\u1ec1 Koreanosaurus \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1ed1, m\u00e0 d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 n\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t Ornithopod c\u00f3 k\u00edch th\u01b0\u1edbc nh\u1ecf s\u1ed1ng \u1edf th\u1eddi k\u1ef3 cu\u1ed1i c\u1ee7a K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng, c\u00f3 li\u00ean quan ch\u1eb7t ch\u1ebd v\u1edbi Jeholosaurus v\u00e0 c\u00f3 l\u1ebd (<em><strong>m\u1eb7c d\u00f9 \u0111i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9ng minh<\/strong><\/em>) n\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t con kh\u1ee7ng long thu\u1ed9c lo\u00e0i kh\u1ee7ng long n\u1ed5i ti\u1ec3ng h\u01a1n Oryctodromeus.<\/p>\n<h2>34. Kukufeldia<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh34.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7483\" alt=\"\"><\/p>\n<p><strong><em>\u2013 T\u00ean:<\/em><\/strong> Kukufeldia<br \/> <em><strong>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng<\/strong><\/em>: Khu r\u1eebng c\u1ee7a T\u00e2y \u00c2u<br \/> <em><strong>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed<\/strong><\/em>: \u0110\u1ea7u K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng (135 \u2013 125 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <em><strong>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng:<\/strong><\/em> D\u00e0i kho\u1ea3ng 9,14 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng t\u1eeb 2 \u0111\u1ebfn 3 t\u1ea5n<br \/> <em><strong>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/strong><\/em> \u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <em><strong>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng<\/strong><\/em>: M\u00f5m h\u1eb9p, chi sau d\u00e0i h\u01a1n chi tr\u01b0\u1edbc<\/p>\n<p>B\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 vi\u1ebft m\u1ed9t cu\u1ed1n s\u00e1ch v\u1ec1 t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng con kh\u1ee7ng long \u0111\u00e3 t\u1eebng b\u1ecb nh\u1ea7m l\u1eabn v\u1edbi Iguanodon (<em><strong>hay \u0111\u00fang h\u01a1n l\u00e0 b\u1ecb g\u1eafn v\u1edbi chi n\u00e0y b\u1edfi c\u00e1c nh\u00e0 c\u1ed5 sinh v\u1eadt h\u1ecdc kh\u00f3 hi\u1ec3u c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ef7 19, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 Gideon Mantell<\/strong><\/em>). Trong h\u01a1n m\u1ed9t tr\u0103m n\u0103m, Kukufeldia \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n lo\u1ea1i l\u00e0 m\u1ed9t lo\u00e0i Iguanodon, d\u1ef1a tr\u00ean b\u1eb1ng ch\u1ee9ng c\u1ee7a m\u1ed9t h\u00e0m h\u00f3a th\u1ea1ch duy nh\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t t\u1ea1i B\u1ea3o t\u00e0ng L\u1ecbch s\u1eed T\u1ef1 nhi\u00ean Lu\u00e2n \u0110\u00f4n. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 b\u1ecb thay \u0111\u1ed5i v\u00e0o n\u0103m 2010, khi m\u1ed9t sinh vi\u00ean ki\u1ec3m tra h\u00e0m nh\u1eadn th\u1ea5y m\u1ed9t s\u1ed1 y\u1ebfu t\u1ed1 \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i ph\u1eabu tinh t\u1ebf v\u00e0 thuy\u1ebft ph\u1ee5c gi\u1edbi khoa h\u1ecdc x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t chi kh\u1ee7ng long ch\u00e2n chim m\u1edbi Kukufeldia.<\/p>\n<h2>35. Kulindadromeus<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh35.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7484\" alt=\"\"><\/p>\n<p><em><strong>\u2013 T\u00ean:<\/strong><\/em> Kulindadromeus<br \/> <strong><em>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng:<\/em> <\/strong>V\u00f9ng \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng \u1edf B\u1eafc \u00c1<br \/> <strong><em>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/em><\/strong> K\u1ef7 Jura mu\u1ed9n (160 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <em><strong>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng<\/strong><\/em>: D\u00e0i kho\u1ea3ng t\u1eeb 1,22 \u0111\u1ebfn 1,52 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng t\u1eeb 9,07 \u0111\u1ebfn 13,6 kg<br \/> <strong><em>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/em><\/strong> \u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <em><strong>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng<\/strong><\/em>: K\u00edch th\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, di chuy\u1ec3n b\u1eb1ng hai ch\u00e2n, c\u00f3 l\u00f4ng v\u0169<\/p>\n<p>M\u1eb7c d\u00f9 m\u1ed9t s\u1ed1 th\u00f4ng tin c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ea1n \u0111\u00e3 \u0111\u1ecdc tr\u00ean c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n truy\u1ec1n th\u00f4ng ph\u1ed5 bi\u1ebfn, Kulindadromeus kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 lo\u00e0i kh\u1ee7ng long Ornithopod \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u00f3 l\u00f4ng: danh hi\u1ec7u \u0111\u00f3 thu\u1ed9c v\u1ec1 Tianyulong, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n \u1edf Trung Qu\u1ed1c c\u00e1ch \u0111\u00e2y v\u00e0i n\u0103m. Nh\u01b0ng trong khi c\u00e1c d\u1ea5u hi\u1ec7u gi\u1ed1ng nh\u01b0 l\u00f4ng v\u0169 h\u00f3a c\u1ee7a Tianyulong \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00ean c\u1ee9u ra th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 nghi ng\u1edd v\u1ec1 s\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i c\u1ee7a l\u00f4ng c\u1ee7a Kulindadromeus trong giai \u0111o\u1ea1n cu\u1ed1i c\u1ee7a K\u1ef7 Jurassic, s\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 ch\u1ee9ng minh r\u1eb1ng l\u00f4ng \u0111\u00e3 ph\u00e1t tri\u1ec3n ph\u1ed5 bi\u1ebfn v\u00e0 r\u1ed9ng r\u00e3i h\u01a1n trong v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c kh\u1ee7ng long (<em><strong>ph\u1ea7n l\u1edbn c\u00e1c lo\u00e0i kh\u1ee7ng long l\u00f4ng v\u0169 l\u00e0 Theropods, t\u1eeb \u0111\u00f3 c\u00e1c lo\u00e0i chim \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 \u0111\u00e3 ph\u00e1t tri\u1ec3n<\/strong><\/em>).<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c kh\u00e1m ph\u00e1 ra Kulindadromeus \u0111\u00e3 g\u1ee3i ra m\u1ed9t s\u1ed1 c\u00e2u h\u1ecfi, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y s\u1ebd g\u00e2y n\u00ean s\u1ef1 ch\u1ea5n \u0111\u1ed9ng trong nhi\u1ec1u n\u0103m t\u1edbi. S\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i c\u1ee7a Ornithopod c\u00f3 l\u00f4ng n\u00e0y c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a g\u00ec \u0111\u1ed1i v\u1edbi cu\u1ed9c tranh lu\u1eadn v\u1ec1 m\u00e1u c\u1ee7a kh\u1ee7ng long \u2013 m\u00e1u l\u1ea1nh? (<em><strong>M\u1ed9t vai tr\u00f2 c\u1ee7a l\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 v\u1eadt li\u1ec7u c\u00e1ch nhi\u1ec7t, v\u00e0 m\u1ed9t lo\u00e0i b\u00f2 s\u00e1t kh\u00f4ng c\u1ea7n v\u1eadt li\u1ec7u c\u00e1ch nhi\u1ec7t tr\u1eeb khi n\u00f3 c\u1ea7n ph\u1ea3i duy tr\u00ec nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 c\u01a1 th\u1ec3 c\u1ee7a n\u00f3, n\u00e2ng cao kh\u1ea3 n\u0103ng trao \u0111\u1ed5i ch\u1ea5t<\/strong><\/em>). T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng con kh\u1ee7ng l\u00f4ng \u1edf m\u1ed9t giai \u0111o\u1ea1n n\u00e0o \u0111\u00f3 trong chu k\u1ef3 s\u1ed1ng c\u1ee7a ch\u00fang (<em><strong>v\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 nh\u1eefng con ch\u01b0a tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh<\/strong><\/em>)? C\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng l\u00e0 chim ph\u00e1t tri\u1ec3n kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1eeb kh\u1ee7ng long Theropod, m\u00e0 l\u00e0 t\u1eeb nh\u1eefng lo\u00e0i \u0103n chay c\u00f3 l\u00f4ng nh\u01b0 Kulindadromeus v\u00e0 Tianyulong.<\/p>\n<h2>36. Lanzhousaurus<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh36.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7485\" alt=\"\"><\/p>\n<p><em><strong>\u2013 T\u00ean:<\/strong> <\/em>Lanzhousaurus<br \/> <em><strong>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng<\/strong><\/em>: Khu r\u1eebng c\u1ee7a Ch\u00e2u \u00c1<br \/> <strong><em>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/em><\/strong> \u0110\u1ea7u K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng (120 \u2013 110 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <strong><em>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng<\/em><\/strong>: D\u00e0i kho\u1ea3ng 9,14 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng kho\u1ea3ng 5 t\u1ea5n<br \/> <strong><em>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/em><\/strong> \u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <strong><em>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng:<\/em> <\/strong>K\u00edch th\u01b0\u1edbc l\u1edbn, r\u0103ng to<\/p>\n<p>Khi ph\u1ea7n c\u00f2n l\u1ea1i c\u1ee7a n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n \u1edf Trung Qu\u1ed1c v\u00e0o n\u0103m 2005, Lanzhousaurus g\u00e2y ra m\u1ed9t s\u1ef1 ch\u1ea5n \u0111\u1ed9ng v\u00ec hai l\u00fd do. \u0110\u1ea7u ti\u00ean, lo\u00e0i kh\u1ee7ng logn n\u00e0y c\u00f3 chi\u1ec1u d\u00e0i \u0111o \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 9,14 m\u00e9t khi\u1ebfn n\u00f3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t trong nh\u1eefng con Ornithopod l\u1edbn nh\u1ea5t tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 tr\u1ed7i d\u1eady c\u1ee7a nh\u1eefng con kh\u1ee7ng long trong giai \u0111o\u1ea1n cu\u1ed1i K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng. V\u00e0 th\u1ee9 hai, \u00edt nh\u1ea5t m\u1ed9t s\u1ed1 r\u0103ng c\u1ee7a lo\u00e0i kh\u1ee7ng long n\u00e0y c\u00f3 k\u00edch th\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng nh\u1ecf: v\u1edbi nh\u1eefng c\u00e1i ch\u1ecfm d\u00e0i 14 cm (<em><strong>\u1edf h\u00e0m d\u01b0\u1edbi d\u00e0i 1 m<\/strong><\/em>), Lanzhousaurus c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 lo\u00e0i kh\u1ee7ng long \u0103n c\u1ecf d\u00e0i nh\u1ea5t t\u1eebng t\u1ed3n t\u1ea1i. Lanzhousaurus d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 c\u00f3 li\u00ean quan m\u1eadt thi\u1ebft v\u1edbi Lurdusaurus, m\u1ed9t lo\u00e0i kh\u1ee7ng long ch\u00e2n chim kh\u1ed5ng l\u1ed3 kh\u00e1c \u1edf mi\u1ec1n trung Ch\u00e2u Phi \u2013 m\u1ed9t g\u1ee3i \u00fd m\u1ea1nh m\u1ebd r\u1eb1ng lo\u00e0i kh\u1ee7ng long \u0111\u00e3 di c\u01b0 t\u1eeb Ch\u00e2u Phi \u0111\u1ebfn Ch\u00e2u \u00c2u (v\u00e0 ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i) trong th\u1eddi k\u1ef3 \u0111\u1ea7u c\u1ee7a K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng.<\/p>\n<h2>37. Laosaurus<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh37.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7486\" alt=\"\"><\/p>\n<p><em><strong>\u2013 T\u00ean:<\/strong><\/em> Laosaurus<br \/> <strong><em>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng:<\/em><\/strong> Khu r\u1eebng c\u1ee7a B\u1eafc M\u1ef9<br \/> <strong><em>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/em> <\/strong>K\u1ef7 Jura mu\u1ed9n (160 \u2013 150 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <strong><em>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng<\/em><\/strong>: Kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebft l\u1ed9<br \/> <strong><em>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/em> <\/strong>\u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <strong><em>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng:<\/em> <\/strong>Th\u00e2n h\u00ecnh thon th\u1ea3, di chuy\u1ec3n b\u1eb1ng hai ch\u00e2n<\/p>\n<p>\u1ede th\u1eddi k\u1ef3 \u0111\u1ec9nh cao c\u1ee7a cu\u1ed9c chi\u1ebfn nh\u1eefng b\u1ed9 x\u01b0\u01a1ng, v\u00e0o cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 19, nh\u1eefng con kh\u1ee7ng long m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t t\u00ean nhanh h\u01a1n b\u1eb1ng ch\u1ee9ng h\u00f3a th\u1ea1ch c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u1ec3 h\u1ed7 tr\u1ee3 qu\u00e1 tr\u00ecnh n\u00e0y. M\u1ed9t v\u00ed d\u1ee5 t\u1ed1t l\u00e0 Laosaurus, \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1ng l\u00ean b\u1edfi nh\u00e0 c\u1ed5 sinh v\u1eadt h\u1ecdc n\u1ed5i ti\u1ebfng Othniel C. Marsh tr\u00ean c\u01a1 s\u1edf m\u1ed9t s\u1ed1 \u00edt c\u00e1c \u0111\u1ed1t s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n \u1edf Wyoming. (<em><strong>Ngay sau \u0111\u00f3, Marsh t\u1ea1o ra hai lo\u00e0i Laosaurus m\u1edbi, nh\u01b0ng sau \u0111\u00f3 xem x\u00e9t l\u1ea1i v\u00e0 ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh m\u1ed9t m\u1eabu cho chi Dryosaurus<\/strong><\/em>). Sau nhi\u1ec1u th\u1eadp k\u1ef7 c\u00f2n m\u01a1 h\u1ed3, trong khi \u0111\u00f3 c\u00e1c lo\u00e0i c\u1ee7a Laosaurus \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c xem x\u00e9t v\u00e0 \u0111\u01b0a v\u00e0o, Orodromeus v\u00e0 Othnielia \u2013 \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t con kh\u1ee7ng long l\u00f4ng chim xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o giai \u0111o\u1ea1n mu\u1ed9n c\u1ee7a K\u1ef7 Jura \u0111\u00e3 r\u01a1i v\u00e0o t\u00ecnh tr\u1ea1ng \u00edt ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft \u0111\u1ebfn, v\u00e0 \u0111\u1ebfn ng\u00e0y nay n\u00f3 \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t danh ph\u00e1p th\u1ef1c s\u1ef1.<\/p>\n<h2>38. Laquintasaura<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh38.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7487\" alt=\"\"><\/p>\n<p><em><strong>\u2013 T\u00ean:<\/strong> <\/em>Laquintasaura<br \/> <strong><em>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng<\/em><\/strong>: Khu r\u1eebng c\u1ee7a Nam M\u1ef9<br \/> <em><strong>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed<\/strong><\/em>: K\u1ef7 Jura s\u1edbm (200 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <em><strong>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng<\/strong><\/em>: D\u00e0i kho\u1ea3ng 0,914 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng kho\u1ea3ng 4,54 kg<br \/> <em><strong>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/strong> <\/em>\u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <em><strong>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng:<\/strong><\/em> K\u00edch th\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, di chuy\u1ec3n b\u1eb1ng hai ch\u00e2n, h\u00e0m r\u0103ng c\u00f3 r\u0103ng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t<\/p>\n<p>Lo\u00e0i kh\u1ee7ng long \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt \u0111\u1ea7u ti\u00ean t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n \u1edf Venezuela \u2013 v\u00e0 ch\u1ec9 l\u00e0 lo\u00e0i kh\u1ee7ng long th\u1ee9 hai, k\u1ec3 t\u1eeb khi n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1ed1 c\u00f9ng l\u00fac v\u1edbi Tachiraptor \u0103n th\u1ecbt \u2013 Laquintasaura l\u00e0 m\u1ed9t lo\u00e0i Ornithischian c\u00f3 k\u00edch th\u01b0\u1edbc nh\u1ecf ph\u00e1t tri\u1ec3n ng\u00e0y sau ranh gi\u1edbi gi\u1eefa k\u1ef7 Triassic v\u00e0 k\u1ef7 Jura, c\u00e1ch \u0111\u00e2y 200 tri\u1ec7u n\u0103m. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 Laquintasaura ch\u1ec9 m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn h\u00f3a t\u1eeb t\u1ed5 ti\u00ean l\u00e0 lo\u00e0i \u0103n th\u1ecbt c\u1ee7a n\u00f3 (<em><strong>nh\u1eefng con kh\u1ee7ng long \u0111\u1ea7u ti\u00ean xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u1edf Nam M\u1ef9 30 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc<\/strong><\/em>) \u2013 c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3i th\u00edch h\u00ecnh d\u1ea1ng k\u1ef3 l\u1ea1 c\u1ee7a r\u0103ng c\u1ee7a lo\u00e0i kh\u1ee7ng long n\u00e0y, v\u00e0 ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n u\u1ed1ng b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a n\u00f3 l\u00e0 \u0103n d\u01b0\u01a1ng x\u1ec9 v\u00e0 l\u00e1.<\/p>\n<h2>39. Leaellynasaura<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh39.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7488\" alt=\"\"><\/p>\n<p>N\u1ebfu nh\u01b0 t\u00ean Leaellynasaura c\u00f3 v\u1ebb l\u1ea1, \u0111\u00f3 l\u00e0 b\u1edfi v\u00ec \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t trong s\u1ed1 \u00edt lo\u00e0i kh\u1ee7ng long \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t theo t\u00ean c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n s\u1ed1ng: con g\u00e1i c\u1ee7a nh\u00e0 c\u1ed5 sinh v\u1eadt h\u1ecdc ng\u01b0\u1eddi \u00dac Thomas Rich v\u00e0 Patricia Vickers \u2013 Rich, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 kh\u00e1m ph\u00e1 ra con kh\u1ee7ng long n\u00e0y v\u00e0o n\u0103m 1989.<\/p>\n<h2>40. Lesothosaurus<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh40.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7489\" alt=\"\"><br \/> Lesothosaurus c\u00f3 th\u1ec3 ph\u1ea3i ho\u1eb7c kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 lo\u00e0i kh\u1ee7ng long gi\u1ed1ng nh\u01b0 Fabrosaurus (<em><strong>ph\u1ea7n c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n s\u1edbm h\u01a1n nhi\u1ec1u<\/strong><\/em>), v\u00e0 n\u00f3 c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 t\u1ed5 ti\u00ean c\u1ee7a Xiaosaurus, nh\u01b0ng l\u1ea1i c\u00f3 ngu\u1ed3n g\u1ed1c nh\u1ecf kh\u00e1c \u1edf Ch\u00e2u \u00c1.<\/p>\n<h2>41. Lurdusaurus<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh41.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7490\" alt=\"\"><\/p>\n<p><em><strong>\u2013 T\u00ean:<\/strong> <\/em>Lurdusaurus<br \/> <strong><em>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng:<\/em> <\/strong>Khu r\u1eebng c\u1ee7a Ch\u00e2u Phi<br \/> <em><strong>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/strong> <\/em>\u0110\u1ea7u K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng<br \/> <em><strong>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng<\/strong><\/em>: D\u00e0i kho\u1ea3ng 9,14 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng 6 t\u1ea5n<br \/> <em><strong>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/strong> <\/em>\u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <em><strong>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng<\/strong><\/em>: C\u1ed5 d\u00e0i, th\u00e2n th\u1ea5p v\u00e0 c\u00f3 \u0111u\u00f4i ng\u1eafn<\/p>\n<p>Lurdusaurus l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng lo\u00e0i kh\u1ee7ng long l\u00e0m cho c\u00e1c nh\u00e0 c\u1ed5 sinh v\u1eadt h\u1ecdc kh\u00f4ng th\u1ecfa m\u00e3n. Ph\u1ea7n c\u00f2n l\u1ea1i c\u1ee7a n\u00f3 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n \u1edf mi\u1ec1n trung Ch\u00e2u Phi v\u00e0o n\u0103m 1999, k\u00edch th\u01b0\u1edbc kh\u1ed5ng l\u1ed3 c\u1ee7a lo\u00e0i kh\u1ee7ng long n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 ti\u1ebfn h\u00f3a c\u1ee7a kh\u1ee7ng long ch\u00e2n chim (<em><strong>c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0, lo\u00e0i kh\u1ee7ng long ch\u00e2n chim c\u00f3 k\u00edch th\u01b0\u1edbc nh\u1ecf c\u1ee7a k\u1ef7 Jura v\u00e0 \u0111\u1ea7u k\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng d\u1ea7n d\u1ea7n nh\u01b0\u1eddng ch\u1ed7 cho kh\u1ee7ng long ch\u00e2n chim c\u00f3 k\u00edch th\u01b0\u1edbc l\u1edbn, t\u1ee9c l\u00e0 Hadrosaurs \u1edf cu\u1ed1i k\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng<\/strong><\/em>). V\u1edbi chi\u1ec1u d\u00e0i 9,14 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng 6 t\u1ea5n, Lurdusaurus (<em><strong>v\u00e0 chi kh\u1ed5ng l\u1ed3 c\u1ee7a n\u00f3, Lanzhousaurus, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n \u1edf Trung Qu\u1ed1c n\u0103m 2005<\/strong><\/em>) \u0111\u00e3 ti\u1ebfp c\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea7n l\u1edbn lo\u00e0i kh\u1ee7ng long \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 l\u1edbn nh\u1ea5t n\u00e0y, Shantungosaurus, s\u1ed1ng 40 tri\u1ec7u n\u0103m sau \u0111\u00f3.<\/p>\n<h2>42. Lycorhinus<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh42.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7491\" alt=\"\"><\/p>\n<p><em><strong>\u2013 T\u00ean<\/strong><\/em>: Lycorhinus<br \/> <em><strong>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng:<\/strong> <\/em>Khu r\u1eebng c\u1ee7a Nam Phi<br \/> <em><strong>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/strong> <\/em>K\u1ef7 Jura s\u1edbm (200 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <em><strong>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng:<\/strong><\/em> D\u00e0i kho\u1ea3ng 1,22 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng kho\u1ea3ng 22,7 kg<br \/> <em><strong>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/strong> <\/em>\u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <em><strong>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng:<\/strong> <\/em>K\u00edch th\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, di chuy\u1ec3n b\u1eb1ng hai ch\u00e2n kh\u00f4ng th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean, r\u0103ng nanh l\u1edbn<\/p>\n<p>Nh\u01b0 b\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 \u0111o\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean c\u1ee7a n\u00f3 theo ti\u1ebfng Hy L\u1ea1p l\u00e0 \u201cm\u00f5m s\u00f3i\u201d \u2013 Lycorhinus kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh l\u00e0 m\u1ed9t lo\u00e0i kh\u1ee7ng long cho \u0111\u1ebfn khi h\u00f3a th\u1ea1ch c\u1ee7a n\u00f3 l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m 1924, nh\u01b0 m\u1ed9t Therapsid, hay \u201c<strong>lo\u00e0i b\u00f2 s\u00e1t gi\u1ed1ng nh\u01b0 \u0111\u1ed9ng v\u1eadt c\u00f3 v\u00fa<\/strong>\u201d (<em><strong>\u0111\u00e2y l\u00e0 nh\u00e1nh c\u1ee7a lo\u00e0i b\u00f2 s\u00e1t m\u00e0 cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u00e3 ti\u1ebfn h\u00f3a th\u00e0nh nh\u1eefng lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt c\u00f3 v\u00fa th\u1ef1c s\u1ef1 trong su\u1ed1t th\u1eddi k\u1ef3 Trias<\/strong><\/em>). Ph\u1ea3i m\u1ea5t g\u1ea7n 40 n\u0103m c\u00e1c nh\u00e0 c\u1ed5 sinh v\u1eadt h\u1ecdc m\u1edbi nh\u1eadn ra Lycorhinus l\u00e0 m\u1ed9t con kh\u1ee7ng long Ornithopod c\u00f3 li\u00ean quan m\u1eadt thi\u1ebft v\u1edbi Heterodontosaurus, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 r\u0103ng c\u00f3 h\u00ecnh th\u00e1i k\u1ef3 l\u1ea1 (<em><strong>\u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 hai c\u1eb7p r\u0103ng nanh qu\u00e1 kh\u1ed5 \u1edf h\u00e0m tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a n\u00f3<\/strong><\/em>).<\/p>\n<h2>43. Macrogryphosaurus<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh43.png\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7492\" alt=\"\"><\/p>\n<p><em><strong>\u2013 T\u00ean:<\/strong> <\/em>Macrogryphosaurus<br \/> <em><strong>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng:<\/strong><\/em> Khu r\u1eebng c\u1ee7a Nam M\u1ef9<br \/> <strong><em>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/em><\/strong> Cu\u1ed1i K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng (90 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <em><strong>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng:<\/strong><\/em> D\u00e0i kho\u1ea3ng 6,1 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng t\u1eeb 1 \u0111\u1ebfn 2 t\u1ea5n<br \/> <em><strong>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/strong><\/em> \u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <em><strong>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng:<\/strong> <\/em>H\u1ed9p s\u1ecd h\u1eb9p, chi sau d\u00e0i h\u01a1n chi tr\u01b0\u1edbc, th\u00e2n b\u00e9o l\u00f9n<\/p>\n<p>B\u1ea1n ph\u1ea3i chi\u00eam ng\u01b0\u1ee1ng b\u1ea5t k\u1ef3 con kh\u1ee7ng long n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 \u201c<strong>con th\u1eb1n l\u1eb1n l\u1edbn b\u00ed \u1ea9n<\/strong>\u201d \u2013 m\u1ed9t c\u00e1i nh\u00ecn r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c chia s\u1ebb b\u1edfi c\u00e1c nh\u00e0 s\u1ea3n xu\u1ea5t c\u1ee7a b\u1ed9 phim BBC Walking with Dinosaurs, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 t\u1eebng cho Macrogryphosaurus m\u1ed9t vai nh\u1ecf trong phim. M\u1ed9t trong nh\u1eefng lo\u00e0i kh\u1ee7ng long hi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00e1m ph\u00e1 \u1edf Nam M\u1ef9, Macrogryphosaurus d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 c\u00f3 quan h\u1ec7 ch\u1eb7t ch\u1ebd v\u1edbi Talenkauen, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n lo\u1ea1i l\u00e0 m\u1ed9t Iguanodont \u0111\u01a1n gi\u1ea3n. K\u1ec3 t\u1eeb khi h\u00f3a th\u1ea1ch \u1edf giai \u0111o\u1ea1n v\u1ecb th\u00e0nh ni\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n, kh\u00f4ng ai c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1eafc ch\u1eafn r\u1eb1ng Macrogryphosaurus tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh s\u1ebd c\u00f3 k\u00edch th\u01b0\u1edbc nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o, 3 ho\u1eb7c 4 t\u1ea5n kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e2n n\u1eb7ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a ra.<\/p>\n<h2>44. Manidens<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh44.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7493\" alt=\"\"><br \/> <em><strong>\u2013 T\u00ean:<\/strong><\/em> Manidens<br \/> <strong><em>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng:<\/em><\/strong> Khu r\u1eebng c\u1ee7a Nam M\u1ef9<br \/> <strong><em>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/em> <\/strong>Giai \u0111o\u1ea1n gi\u1eefa K\u1ef7 Jurassic (170 \u2013 165 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <strong><em>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng:<\/em> <\/strong>D\u00e0i kho\u1ea3ng t\u1eeb 0,61 \u0111\u1ebfn 0,914 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng t\u1eeb 2,27 \u0111\u1ebfn 4,54 kg<br \/> <strong><em>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/em><\/strong> \u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <strong><em>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng:<\/em><\/strong> K\u00edch th\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, r\u0103ng n\u1ed5i b\u1eadt, di chuy\u1ec3n b\u1eb1ng hai ch\u00e2n<\/p>\n<p>C\u00e1c Heterodontosaurids \u2013 gia \u0111\u00ecnh c\u1ee7a kh\u1ee7ng long Ornithopod Epitomized, b\u1ea1n bi\u1ebft \u0111\u00f3, Heterodontosaurus l\u00e0 m\u1ed9t trong s\u1ed1 nh\u1eefng con kh\u1ee7ng long k\u1ef3 l\u1ea1 v\u00e0 k\u00e9m hi\u1ec3u bi\u1ebft nh\u1ea5t c\u1ee7a giai \u0111o\u1ea1n t\u1eeb \u0111\u1ea7u \u0111\u1ebfn gi\u1eefa c\u1ee7a k\u1ef7 Jura. Manidens \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 s\u1ed1ng v\u00e0i tri\u1ec7u n\u0103m sau Heterodontosaurus, nh\u01b0ng d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 ch\u00fang \u0111\u00e3 theo \u0111u\u1ed5i l\u1ed1i s\u1ed1ng t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, c\u00f3 th\u1ec3 bao g\u1ed3m m\u1ed9t ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n ki\u00eang. Theo quy \u0111\u1ecbnh, Heterodontosaurids c\u00f3 k\u00edch th\u01b0\u1edbc kh\u00e1 nh\u1ecf (<em><strong>v\u00ed d\u1ee5 l\u1edbn nh\u1ea5t c\u1ee7a chi Lycorhinus, kh\u00f4ng v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 22,7 kg khi ng\u00e2m n\u01b0\u1edbc<\/strong><\/em>), v\u00e0 c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng l\u00e0 ch\u00fang ph\u1ea3i th\u00edch nghi v\u1edbi ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n c\u1ee7a ch\u00fang trong chu\u1ed7i th\u1ee9c \u0103n.<\/p>\n<h2>45. Mantellisaurus<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh45.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7494\" alt=\"\"><\/p>\n<p><strong><em>\u2013 T\u00ean:<\/em><\/strong> Mantellisaurus<br \/> <strong><em>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng:<\/em> <\/strong>Khu r\u1eebng c\u1ee7a T\u00e2y \u00c2u<br \/> <strong><em>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/em> <\/strong>\u0110\u1ea7u K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng (135 \u2013 125 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <strong><em>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng:<\/em><\/strong> D\u00e0i kho\u1ea3ng 9,14 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng 3 t\u1ea5n<br \/> <strong><em>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/em> <\/strong>\u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <strong><em>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng:<\/em><\/strong> D\u00e0i, \u0111\u1ea7u ph\u1eb3ng, c\u01a1 th\u1ec3 c\u00f3 c\u1ea5u tr\u00fac h\u1ee3p l\u00fd<\/p>\n<p>V\u00e0o th\u1ebf k\u1ef7 XXI, c\u00e1c nh\u00e0 c\u1ed5 sinh v\u1eadt h\u1ecdc v\u1eabn c\u00f2n loay hoay d\u1ecdn d\u1eb9p nh\u1eefng nh\u1ea7m l\u1eabn c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ti\u1ec1n nhi\u1ec7m c\u1ee7a nh\u1eefng n\u0103m 1800. M\u1ed9t v\u00ed d\u1ee5 \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh l\u00e0 Mantellisaurus, cho \u0111\u1ebfn n\u0103m 2006 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n lo\u1ea1i l\u00e0 m\u1ed9t lo\u00e0i Iguanodon \u2013 ngay t\u1eeb khi Iguanodon \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n s\u1edbm trong l\u1ecbch s\u1eed c\u1ed5 sinh v\u1eadt h\u1ecdc (<strong>v\u00e0o n\u0103m 1822<\/strong>) m\u00e0 m\u1ecdi lo\u00e0i kh\u1ee7ng long nh\u00ecn t\u1eeb xa tr\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 n\u00f3 l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00e1n cho chi c\u1ee7a n\u00f3.<\/p>\n<p>Mantellisaurus \u0111\u00e3 s\u1eeda ch\u1eefa m\u1ed9t trong nh\u1eefng b\u1ea5t c\u00f4ng c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed theo m\u1ed9t c\u00e1ch kh\u00e1c. H\u00f3a th\u1ea1ch nguy\u00ean th\u1ee7y c\u1ee7a Iguanodon \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n b\u1edfi nh\u00e0 t\u1ef1 nhi\u00ean h\u1ecdc n\u1ed5i ti\u1ebfng Gideon Mantell, ng\u01b0\u1eddi sau \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 b\u1ecb v\u01b0\u1ee3t m\u1eb7t b\u1edbi \u0111\u1ed1i th\u1ee7 c\u00f3 tinh th\u1ea7n b\u00ecnh h\u00f2a Richard Owen. B\u1eb1ng c\u00e1ch \u0111\u1eb7t t\u00ean cho lo\u00e0i Ornithopod m\u1edbi n\u00e0y sau Mantell, c\u00e1c nh\u00e0 c\u1ed5 sinh v\u1eadt h\u1ecdc cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t t\u00ean h\u00f3a th\u1ea1ch theo t\u00ean c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi th\u1ee3 s\u0103n k\u1ef3 qu\u1eb7c n\u00e0y nh\u1eb1m d\u00e0nh cho \u00f4ng s\u1ef1 t\u00f4n tr\u1ecdng m\u00e0 \u00f4ng x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng. Trong th\u1ef1c t\u1ebf, Mantell \u0111\u00e3 c\u00f3 3 l\u1ea7n l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c danh d\u1ef1, k\u1ec3 t\u1eeb khi hai Ornithopod kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c mang t\u00ean \u00f4ng \u2013 Gideonmantellia v\u00e0 Mantellodon.<\/p>\n<h2>46. Mantellodon<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh46.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7495\" alt=\"\"><\/p>\n<p><em><strong>\u2013 T\u00ean:<\/strong><\/em> Mantellodon<br \/> <em><strong>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng:<\/strong> <\/em>Khu r\u1eebng c\u1ee7a T\u00e2y \u00c2u<br \/> <em><strong>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/strong> <\/em>\u0110\u1ea7u K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng (135 \u2013 125 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <em><strong>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng:<\/strong><\/em> D\u00e0i kho\u1ea3ng 9,14 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng 3 t\u1ea5n<br \/> <em><strong>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/strong> <\/em>\u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <em><strong>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng:<\/strong><\/em> Ng\u00f3n tay c\u00e1i nh\u1ecdn, di chuy\u1ec3n b\u1eb1ng hai ch\u00e2n<\/p>\n<p>Gideon Mantell th\u01b0\u1eddng b\u1ecb xem th\u01b0\u1eddng trong th\u1eddi gian \u00f4ng s\u1ed1ng (<em><strong>\u0111\u00e1ng ch\u00fa \u00fd l\u00e0 nh\u00e0 c\u1ed5 sinh v\u1eadt h\u1ecdc n\u1ed5i ti\u1ebfng Richard Owen<\/strong><\/em>), nh\u01b0ng ng\u00e0y nay kh\u00f4ng c\u00f3 \u00edt h\u01a1n ba con kh\u1ee7ng long \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t theo t\u00ean \u00f4ng: Gideomantellia, Mantellisaurus v\u00e0 (<em><strong>\u0111\u00e1ng ng\u1ea1c nhi\u00ean nh\u1ea5t<\/strong><\/em>) Mantellodon. V\u00e0o n\u0103m 2012, Gregory Paul \u0111\u00e3 \u201c<strong>c\u1ee9u s\u1ed1ng<\/strong>\u201d Mantellodon ra kh\u1ecfi Iguanodon, n\u01a1i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y n\u00f3 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh l\u00e0 m\u1ed9t lo\u00e0i ri\u00eang bi\u1ec7t v\u00e0 n\u00e2ng n\u00f3 l\u00ean m\u1ed9t chi m\u1edbi. V\u1ea5n \u0111\u1ec1 l\u00e0, li\u1ec7u Mantellodon c\u00f3 x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng v\u1edbi chi m\u1edbi n\u00e0y hay kh\u00f4ng, \u00edt nh\u1ea5t m\u1ed9t nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u00e3 kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng n\u00f3 n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp v\u00e0o chi c\u1ee7a m\u1ed9t lo\u00e0i gi\u1ed1ng Iguanodon nh\u01b0 Mantellisaurus.<\/p>\n<h2>47. Mochlodon<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh47.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7496\" alt=\"\"><\/p>\n<p><em><strong>\u2013 T\u00ean:<\/strong> <\/em>Mochlodon<br \/> <em><strong>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng:<\/strong><\/em> Khu r\u1eebng c\u1ee7a T\u00e2y \u00c2u<br \/> <em><strong>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/strong><\/em> Cu\u1ed1i K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng (75 \u2013 70 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <strong><em>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng<\/em><\/strong>: D\u00e0i kho\u1ea3ng 3,05 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng 227 kg<br \/> <em><strong>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/strong><\/em> \u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <em><strong>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng:<\/strong> <\/em>K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u1eeba ph\u1ea3i, di chuy\u1ec3n b\u1eb1ng hai ch\u00e2n<\/p>\n<p>Nh\u01b0 m\u1ed9t quy lu\u1eadt chung, b\u1ea5t k\u1ef3 lo\u00e0i kh\u1ee7ng long n\u00e0o t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n lo\u1ea1i l\u00e0 m\u1ed9t lo\u00e0i Iguacodon \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t th\u1eddi k\u1ef3 ph\u00e2n lo\u1ea1i ph\u1ee9c t\u1ea1p. M\u1ed9t trong s\u1ed1 \u00edt lo\u00e0i kh\u1ee7ng long \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n \u1edf \u00c1o v\u00e0o ng\u00e0y nay, Mochlodon \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh l\u00e0 Iguanodon suessii v\u00e0o n\u0103m 1871, nh\u01b0ng n\u00f3 nhanh ch\u00f3ng \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh l\u00e0 m\u1ed9t lo\u00e0i Ornithopod nh\u1ecf \u0111\u00e1ng y\u00eau, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o ra b\u1edfi Harry Seeley v\u00e0o n\u0103m 1881. V\u00e0i n\u0103m sau, m\u1ed9t lo\u00e0i Mochlodon \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 Rhabdodon n\u1ed5i ti\u1ebfng h\u01a1n, v\u00e0 v\u00e0o n\u0103m 2003, m\u1ed9t lo\u00e0i kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1ch ra th\u00e0nh m\u1ed9t chi m\u1edbi Zalmoxes. Ng\u00e0y nay, r\u1ea5t \u00edt ph\u1ea7n c\u00f2n l\u1ea1i c\u1ee7a Mochlodon c\u00f3 m\u1ed9t danh x\u01b0ng m\u1eb7c d\u00f9 m\u1ed9t s\u1ed1 nh\u00e0 c\u1ed5 sinh v\u1eadt h\u1ecdc v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c s\u1eed d\u1ee5ng t\u00ean c\u1ee7a ch\u00fang.<\/p>\n<h2>48. Muttaburrasaurus<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh48.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7497\" alt=\"\"><\/p>\n<p>Nh\u1edd vi\u1ec7c kh\u00e1m ph\u00e1 ra m\u1ed9t b\u1ed9 x\u01b0\u01a1ng g\u1ea7n nh\u01b0 ho\u00e0n ch\u1ec9nh \u1edf \u00dac, c\u00e1c nh\u00e0 c\u1ed5 sinh v\u1eadt h\u1ecdc bi\u1ebft th\u00eam v\u1ec1 h\u1ed9p s\u1ecd c\u1ee7a Muttaburrasaurus h\u01a1n l\u00e0 nh\u1eefng vi\u1ec7c ch\u00fang \u0111\u00e3 l\u00e0m trong h\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c lo\u00e0i kh\u1ee7ng long Ornithopod kh\u00e1c.<\/p>\n<h2>49. Nanyangosaurus<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh49.png\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7498\" alt=\"\"><\/p>\n<p><em><strong>\u2013 T\u00ean<\/strong><\/em>: Nanyangosaurus<br \/> <em><strong>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng:<\/strong><\/em> Khu r\u1eebng c\u1ee7a \u0110\u00f4ng \u00c1<br \/> <em><strong>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/strong> <\/em>Giai \u0111o\u1ea1n gi\u1eefa K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng (110 \u2013 100 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <em><strong>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng:<\/strong><\/em> D\u00e0i kho\u1ea3ng 3,66 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng 454 kg<br \/> <em><strong>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/strong><\/em> \u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <em><strong>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng:<\/strong> <\/em>K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u1eeba ph\u1ea3i, c\u00e1nh tay v\u00e0 b\u00e0n tay d\u00e0i<\/p>\n<p>Trong giai \u0111o\u1ea1n \u0111\u1ea7u c\u1ee7a k\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng, nh\u1eefng con Ornithopod l\u1edbn nh\u1ea5t v\u00e0 ti\u00ean ti\u1ebfn nh\u1ea5t (<em><strong>\u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh l\u00e0 Iguanodon<\/strong><\/em>) b\u1eaft \u0111\u1ea7u ti\u1ebfn h\u00f3a th\u00e0nh nh\u1eefng con kh\u1ee7ng long \u0111\u1ea7u ti\u00ean, ho\u1eb7c nh\u1eefng con kh\u1ee7ng long m\u1ecf v\u1ecbt. C\u00f3 ni\u00ean \u0111\u1ea1i kho\u1ea3ng 100 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, Nanyangosaurus \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n lo\u1ea1i l\u00e0 m\u1ed9t Ornithopod Iguanodontid \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t g\u1ea7n ho\u1eb7c ngay t\u1ea1i c\u01a1 s\u1edf c\u1ee7a c\u00e2y gia \u0111\u00ecnh kh\u1ee7ng long. C\u1ee5 th\u1ec3, lo\u00e0i kh\u1ee7ng long n\u00e0y nh\u1ecf h\u01a1n r\u1ea5t nhi\u1ec1u so v\u1edbi nh\u1eefng con th\u00fa m\u1ecf v\u1ecbt sau n\u00e0y (<em><strong>ch\u1ec9 d\u00e0i kho\u1ea3ng 3,66 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng n\u1eeda t\u1ea5n<\/strong><\/em>) v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3 \u0111\u00e3 m\u1ea5t \u0111i nh\u1eefng c\u00e1i gai \u1edf ng\u00f3n tay c\u00e1i \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng c\u1ee7a lo\u00e0i kh\u1ee7ng long Iguanodont kh\u00e1c.<\/p>\n<h2>50. Orodromeus<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh50.png\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7499\" alt=\"\"><br \/> <em><strong>\u2013 T\u00ean:<\/strong><\/em> Orodromeus<br \/> <em><strong>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng:<\/strong> <\/em>Khu r\u1eebng c\u1ee7a B\u1eafc M\u1ef9<br \/> <strong><em>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/em><\/strong> Cu\u1ed1i K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng (75 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <strong><em>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng:<\/em><\/strong> D\u00e0i kho\u1ea3ng 2,44 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng 22,7 kg<br \/> <em><strong>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/strong> <\/em>\u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <em><strong>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng:<\/strong> <\/em>K\u00edch th\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, di chuy\u1ec3n b\u1eb1ng hai ch\u00e2n<\/p>\n<p>M\u1ed9t trong nh\u1eefng lo\u00e0i Ornithopod nh\u1ecf nh\u1ea5t c\u1ee7a giai \u0111o\u1ea1n cu\u1ed1i k\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng, Orodromeus l\u00e0 ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 c\u1ed5 sinh v\u1eadt h\u1ecdc. Khi ph\u1ea7n c\u00f2n l\u1ea1i c\u1ee7a lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean trong m\u1ed9t khu \u0111\u1ea5t l\u00e0m t\u1ed5 h\u00f3a th\u1ea1ch \u1edf Montana \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 \u201c<strong>Egg Mountain<\/strong>\u201d, vi\u1ec7c xu\u1ea5t hi\u1ec7n g\u1ea7n khu v\u1ef1c ph\u00e1t hi\u1ec7n ra h\u00f3a th\u1ea1ch th\u00fac \u0111\u1ea9y k\u1ebft lu\u1eadn r\u1eb1ng nh\u1eefng qu\u1ea3 tr\u1ee9ng \u0111\u00f3 thu\u1ed9c v\u1ec1 Orodromeus. B\u00e2y gi\u1edd ch\u00fang ta bi\u1ebft r\u1eb1ng nh\u1eefng qu\u1ea3 tr\u1ee9ng th\u1eadt s\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c sinh ra b\u1edfi m\u1ed9t con Troodon c\u00e1i, c\u0169ng s\u1ed1ng tr\u00ean n\u00fai Egg \u2013 k\u1ebft lu\u1eadn kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u00e1nh kh\u1ecfi l\u00e0 Orodromeus \u0111\u00e3 b\u1ecb s\u0103n l\u00f9ng b\u1edfi nh\u1eefng con kh\u1ee7ng long Theropod c\u00f3 k\u00edch th\u01b0\u1edbc l\u1edbn h\u01a1n v\u00e0 th\u00f4ng minh h\u01a1n nhi\u1ec1u.<\/p>\n<h2>51. Oryctodromeus<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh51.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7500\" alt=\"\"><\/p>\n<p><em><strong>\u2013 T\u00ean:<\/strong><\/em> Oryctodromeus<br \/> <em><strong>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng:<\/strong><\/em> Khu r\u1eebng c\u1ee7a B\u1eafc M\u1ef9<br \/> <em><strong>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/strong> <\/em>Giai \u0111o\u1ea1n gi\u1eefa c\u1ee7a K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng (95 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <em><strong>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng<\/strong><\/em>: D\u00e0i kho\u1ea3ng 1,83 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng t\u1eeb 22,7 \u0111\u1ebfn 45,4 kg<br \/> <em><strong>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/strong> <\/em>\u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <em><strong>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng:<\/strong> <\/em>K\u00edch th\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, c\u00f3 h\u00e0nh vi \u0111\u00e0o b\u1edbi<\/p>\n<p>M\u1ed9t con kh\u1ee7ng long c\u00f3 k\u00edch th\u01b0\u1edbc nh\u1ecf c\u00f3 li\u00ean quan ch\u1eb7t ch\u1ebd v\u1edbi Hypsilophodon, Oryctodromeus l\u00e0 lo\u00e0i Ornithopod duy nh\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9ng minh l\u00e0 s\u1ed1ng trong hang \u2013 c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0, nh\u1eefng con tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh \u0111\u00e3 \u0111\u00e0o m\u1ed9t h\u1ed1 s\u00e2u trong r\u1eebng, n\u01a1i ch\u00fang c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1ed1n kh\u1ecfi nh\u1eefng k\u1ebb s\u0103n m\u1ed3i v\u00e0 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1eb7t tr\u1ee9ng c\u1ee7a ch\u00fang. Th\u1eadt k\u1ef3 l\u1ea1, m\u1eb7c d\u00f9 Oryctodromeus kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1nh tay v\u00e0 c\u1eb3ng tay d\u00e0i v\u00e0 chuy\u00ean d\u1ee5ng c\u1ea7n c\u00f3 c\u1ee7a m\u1ed9t con v\u1eadt \u0111\u00e0o \u0111\u1ea5t, c\u00e1c nh\u00e0 c\u1ed5 sinh v\u1eadt h\u1ecdc suy \u0111o\u00e1n r\u1eb1ng n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e3 s\u1eed d\u1ee5ng m\u00f5m nh\u1ecdn c\u1ee7a n\u00f3 nh\u01b0 m\u1ed9t c\u00f4ng c\u1ee5 \u0111\u00e0o b\u1edbi. M\u1ed9t suy \u0111o\u00e1n kh\u00e1c cho r\u1eb1ng \u0111u\u00f4i c\u1ee7a Oryctodromeus t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i linh ho\u1ea1t h\u01a1n so v\u1edbi c\u00e1c lo\u00e0i Ornithopod kh\u00e1c, v\u00ec v\u1eady n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ec5 d\u00e0ng cu\u1ed9n tr\u00f2n h\u01a1n trong c\u00e1c hang ng\u1ea7m c\u1ee7a n\u00f3.<\/p>\n<h2>52. Othnielia<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh52.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7501\" alt=\"\"><\/p>\n<p><em><strong>\u2013 T\u00ean:<\/strong><\/em> Othnielia<br \/> <em><strong>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng:<\/strong><\/em> \u0110\u1ed3ng b\u1eb1ng B\u1eafc M\u1ef9<br \/> <em><strong>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/strong> <\/em>Giai \u0111o\u1ea1n mu\u1ed9n c\u1ee7a K\u1ef7 Jurassic (155 \u2013 145 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <em><strong>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng<\/strong><\/em>: D\u00e0i kho\u1ea3ng 1,22 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng 22,7 kg<br \/> <strong><em>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/em> <\/strong>\u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <strong><em>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng:<\/em> <\/strong>K\u00edch th\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, ch\u00e2n thon, \u0111u\u00f4i d\u00e0i v\u00e0 c\u1ee9ng<\/p>\n<p>Othnielia c\u00f3 th\u00e2n h\u00ecnh m\u1ea3nh mai, di chuy\u1ec3n nhanh b\u1eb1ng hai ch\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t theo t\u00ean nh\u00e0 c\u1ed5 sinh v\u1eadt h\u1ecdc n\u1ed5i ti\u1ebfng Othniel C. Marsh \u2013 kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u1edfi Marsh (<em><strong>ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng trong th\u1ebf k\u1ef7 19<\/strong><\/em>) m\u00e0 b\u1edfi m\u1ed9t nh\u00e0 c\u1ed5 sinh v\u1eadt h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1n \u0111\u00e1p v\u00e0o n\u0103m 1977. Othnielia r\u1ea5t gi\u1ed1ng v\u1edbi Drinker, m\u1ed9t lo\u00e0i kh\u1ee7ng long kh\u00e1c s\u1ed1ng trogn th\u1eddi k\u1ef3 k\u1ef7 Jurassic \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t theo t\u00ean c\u1ee7a Marsh, Edward Drinker Cope. Theo nhi\u1ec1u ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n, Othnielia l\u00e0 m\u1ed9t Ornithopod \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh c\u1ee7a giai \u0111o\u1ea1n cu\u1ed1i c\u1ee7a k\u1ef7 Jura. Lo\u00e0i kh\u1ee7ng long n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e3 s\u1ed1ng th\u00e0nh \u0111\u00e0n v\u00e0 n\u00f3 ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y tren th\u1ef1c \u0111\u01a1n b\u1eefa t\u1ed1i c\u1ee7a c\u00e1c Theropods \u0103n th\u1ecbt c\u00f3 k\u00edch th\u01b0\u1edbc l\u1edbn h\u01a1n \u2013 m\u00e0 n\u00f3 \u0111\u00e3 di chuy\u1ec3n m\u1ed9t ch\u1eb7ng \u0111\u01b0\u1eddng d\u00e0i v\u1edbi t\u1ed1c \u0111\u1ed9 v\u00e0 s\u1ef1 nhanh nh\u1eb9n gi\u1ea3 \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a n\u00f3.<\/p>\n<h2>53. Othnielosaurus<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh53.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7502\" alt=\"\"><\/p>\n<p><em><strong>\u2013 T\u00ean:<\/strong> <\/em>Othnielosaurus<br \/> <em><strong>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng:<\/strong><\/em> Khu r\u1eebng c\u1ee7a B\u1eafc M\u1ef9<br \/> <strong><em>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed<\/em><\/strong>: Giai \u0111o\u1ea1n mu\u1ed9n c\u1ee7a K\u1ef7 Jurassic (155 \u2013 145 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <em><strong>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng<\/strong><\/em>: D\u00e0i kho\u1ea3ng 1,83 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng t\u1eeb 9,07 \u0111\u1ebfn 11,3 kg<br \/> <strong><em>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/em><\/strong> \u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <strong><em>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng:<\/em> <\/strong>Th\u00e2n h\u00ecnh thon th\u1ea3, di chuy\u1ec3n b\u1eb1ng hai ch\u00e2n<\/p>\n<p>Xem x\u00e9t \u0111\u1ebfn m\u1ee9c \u0111\u1ed9 n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u00e0 t\u00e0i n\u0103ng, Othniel C . Marsh v\u00e0 Edward Drinker Cope \u0111\u00e3 th\u1ee9c t\u1ec9nh r\u1ea5t nhi\u1ec1u sau nh\u1eefng sai l\u00e0m c\u1ee7a m\u00ecnh, v\u00e0 \u0111\u00e3 m\u1ea5t h\u01a1n m\u1ed9t th\u1ebf k\u1ef7 \u0111\u1ec3 s\u1eeda ch\u1eefa n\u00f3. Othnielosaurus \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1ng l\u00ean trong th\u1ebf k\u1ef7 20 \u0111\u1ec3 ch\u1ee9a nh\u1eefng t\u00e0n d\u01b0 c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i c\u1ee7a nh\u1eefng con kh\u1ee7ng long \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c Marsh v\u00e0 Cope \u0111\u1eb7t t\u00ean trong cu\u1ed9c chi\u1ebfn b\u1ed9 x\u01b0\u01a1ng v\u00e0o cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 19, th\u01b0\u1eddng d\u1ef1a tr\u00ean nh\u1eefng b\u1eb1ng ch\u1ee9ng kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, bao g\u1ed3m Othnielia, Laosaurus v\u00e0 Nanosaurus. Othnielosaurus l\u00e0 m\u1ed9t lo\u00e0i kh\u1ee7ng long \u0103n c\u1ecf c\u00f3 k\u00edch th\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, di chuy\u1ec3n b\u1eb1ng hai ch\u00e2n v\u00e0 c\u00f3 li\u00ean quan ch\u1eb7t ch\u1ebd v\u1edbi Hypsilophodon, v\u00e0 ch\u1eafc ch\u1eafn ch\u00fang \u0111\u00e3 b\u1ecb s\u0103n b\u1eaft v\u00e0 \u0103n b\u1edfi nh\u1eefng lo\u00e0i l\u1edbn h\u01a1n trong h\u1ec7 sinh th\u00e1i B\u1eafc M\u1ef9 n\u01a1i n\u00f3 sinh s\u1ed1ng.<\/p>\n<h2>54. Parksosaurus<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh54.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7503\" alt=\"\"><\/p>\n<p><strong><em>\u2013 T\u00ean:<\/em> <\/strong>Parksosaurus<br \/> <strong><em>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng:<\/em> <\/strong>Khu r\u1eebng c\u1ee7a B\u1eafc M\u1ef9<br \/> <strong><em>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/em><\/strong> Giai \u0111o\u1ea1n mu\u1ed9n c\u1ee7a K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng (70 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <strong><em>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng:<\/em> <\/strong>D\u00e0i kho\u1ea3ng 1,52 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng 34 kg<br \/> <strong><em>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n<\/em><\/strong>: \u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <strong><em>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng<\/em><\/strong>: K\u00edch th\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, di chuy\u1ec3n b\u1eb1ng hai ch\u00e2n<\/p>\n<p>K\u1ec3 t\u1eeb khi Hadrosaurs (<strong>kh\u1ee7ng long m\u1ecf v\u1ecbt<\/strong>) ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u00f3 k\u00edch th\u01b0\u1edbc nh\u1ecf h\u01a1n c\u00e1c Ornithopods kh\u00e1c, b\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 suy ngh\u0129 r\u1eb1ng h\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c Ornithopods xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o cu\u1ed1i k\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng th\u01b0\u1eddng l\u00e0 m\u1ecf v\u1ecbt. Parksosaurus \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 c\u00f3 nh\u1eefng \u0111\u1eb7c t\u00ednh tr\u00e1i ng\u01b0\u1ee3c: chi\u1ebfc muncher ch\u1ec9 d\u00e0i kho\u1ea3ng 0,229 m\u00e9t l\u00e0 qu\u00e1 nh\u1ecf \u0111\u1ec3 coi ch\u00fang nh\u01b0 m\u1ed9t con kh\u1ee7ng long v\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng con kh\u1ee7ng long cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh t\u1ed3n t\u1ea1i t\u1eeb th\u1eddi gian kh\u00f4ng l\u00e2u tr\u01b0\u1edbc khi kh\u1ee7ng long b\u1ecb tuy\u1ec7t ch\u1ee7ng.<\/p>\n<h2>55. Pegomastax<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh55.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7504\" alt=\"\"><\/p>\n<p>Pegomastax m\u1eadp m\u1ea1p, \u0111\u00e1ng s\u1ee3 l\u00e0 m\u1ed9t con kh\u1ee7ng long k\u1ef3 l\u1ea1, th\u1eadm ch\u00ed theo ti\u00eau chu\u1ea9n c\u1ee7a K\u1ef7 nguy\u00ean Mesozoi, v\u00e0 (<em><strong>t\u00f9y thu\u1ed9c v\u00e0o ngh\u1ec7 s\u0129 minh h\u1ecda n\u00f3)<\/strong><\/em> n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng lo\u00e0i kh\u1ee7ng long h\u00f4ng chim x\u1ea5u nh\u1ea5t t\u1eebng t\u1ed3n t\u1ea1i.<\/p>\n<h2>56. Pisanosaurus<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh56.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7505\" alt=\"\"><\/p>\n<p><strong><em>\u2013 T\u00ean:<\/em> <\/strong>Pisanosaurus<br \/> <strong><em>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng<\/em><\/strong>: Khu r\u1eebng c\u1ee7a Nam M\u1ef9<br \/> <em><strong>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/strong> <\/em>Giai \u0111o\u1ea1n mu\u1ed9n c\u1ee7a K\u1ef7 Trias (220 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <strong><em>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng<\/em><\/strong>: D\u00e0i kho\u1ea3ng 0,914 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng 6,8 kg<br \/> <strong><em>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/em> <\/strong>\u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <strong><em>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng:<\/em> <\/strong>K\u00edch th\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 \u0111u\u00f4i d\u00e0i<\/p>\n<p>M\u1ed9t v\u00e0i v\u1ea5n \u0111\u1ec1 ph\u1ee9c t\u1ea1p xu\u1ea5t hi\u1ec7n khi nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ed5 sinh v\u1eadt h\u1ecdc, ch\u00ednh x\u00e1c, nh\u1eefng con kh\u1ee7ng long \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u00e3 t\u00e1ch th\u00e0nh hai gia \u0111\u00ecnh kh\u1ee7ng long l\u1edbn: Ornithischian (\u201c<strong>h\u00f4ng chim<\/strong>\u201d) v\u00e0 Saurischian (\u201c<strong>th\u1eb1n l\u1eb1n<\/strong>\u201d). \u0110i\u1ec1u khi\u1ebfn Pisanosaurus tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t ph\u00e1t hi\u1ec7n b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng khi n\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t con kh\u1ee7ng long Ornithischian s\u1ed1ng c\u00e1ch \u0111\u00e2y 220 tri\u1ec7u n\u0103m \u1edf Nam M\u1ef9, c\u00f9ng th\u1eddi v\u1edbi nh\u1eefng lo\u00e0i Theropods xu\u1ea5t hi\u1ec7n s\u1edbm nh\u01b0 Eoraptor v\u00e0 Herreresaurus (<em><strong>m\u00e0 s\u1ebd \u0111\u01b0a lo\u00e0i Ornithischian xu\u1ea5t hi\u1ec7n s\u1edbm h\u01a1n h\u00e0ng tri\u1ec7u n\u0103m so v\u1edbi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y<\/strong><\/em>). C\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 ph\u1ee9c t\u1ea1p h\u01a1n, Pisanosaurus s\u1edf h\u1eefu m\u1ed9t c\u00e1i \u0111\u1ea7u theo phong c\u00e1ch c\u1ee7a Ornithischian b\u00ean tr\u00ean m\u1ed9t c\u01a1 th\u1ec3 theo phong c\u00e1ch Saurischian. Lo\u00e0i h\u1ecd h\u00e0ng g\u1ea7n nh\u1ea5t c\u1ee7a n\u00f3 d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 l\u00e0 Eocursor \u1edf ph\u00eda nam Ch\u00e2u Phi, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n u\u1ed1ng ph\u1ee9c t\u1ea1p.<\/p>\n<h2>57. Planicoxa<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh57.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7506\" alt=\"\"><\/p>\n<p><strong><em>\u2013 T\u00ean:<\/em> <\/strong>Planicoxa<br \/> <strong><em>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng:<\/em><\/strong> Khu r\u1eebng c\u1ee7a B\u1eafc M\u1ef9<br \/> <strong><em>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/em><\/strong> Giai \u0111o\u1ea1n s\u1edbm c\u1ee7a K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng (125 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <strong><em>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng:<\/em> <\/strong>D\u00e0i kho\u1ea3ng 5,49 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng t\u1eeb 1 \u0111\u1ebfn 2 t\u1ea5n<br \/> <strong><em>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/em> <\/strong>\u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <strong><em>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng:<\/em> <\/strong>Th\u00e2n b\u00e9o l\u00f9n, di chuy\u1ec3n b\u1eb1ng hai ch\u00e2n kh\u00f4ng th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean<\/p>\n<p>C\u00e1c Theropods l\u1edbn xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u1edf giai \u0111o\u1ea1n \u0111\u1ea7u c\u1ee7a k\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng \u1edf B\u1eafc M\u1ef9, kho\u1ea3ng 125 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, c\u1ea7n m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn con m\u1ed3i, v\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 con m\u1ed3i n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1eafc ch\u1eafn h\u01a1n l\u00e0 lo\u00e0i Ornithopod c\u00f3 c\u01a1 th\u1ec3 b\u00e9o l\u00f9n v\u00e0 to l\u1edbn nh\u01b0 Planicoxa. Lo\u00e0i Iguanodontid (<em><strong>\u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t t\u00ean nh\u01b0 v\u1eady b\u1edfi n\u00f3 c\u00f3 li\u00ean quan ch\u1eb7t ch\u1ebd v\u1edbi Iguanodon<\/strong><\/em>) kh\u00f4ng ho\u00e0n to\u00e0n c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng t\u1ef1 v\u1ec7, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 khi \u0111\u00e3 ph\u00e1t tri\u1ec3n \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, nh\u01b0ng n\u00f3 ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi s\u1ef1 s\u0103n l\u00f9ng r\u00e1o ri\u1ebft c\u1ee7a k\u1ebb s\u0103n m\u1ed3i khi \u0111ang \u0103n c\u1ecf. M\u1ed9t lo\u00e0i kh\u1ee7ng long h\u00f4ng chim c\u00f3 li\u00ean quan, Camptosaurus, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00e1n cho Planicoxa, trong khi m\u1ed9t lo\u00e0i Planicoxa l\u1ea1i b\u1ecb t\u01b0\u1edbc \u0111i \u0111\u1ec3 d\u1ef1ng l\u00ean chi Osmakasaurus.<\/p>\n<h2>58. Proa<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh58.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7507\" alt=\"\"><\/p>\n<p><strong><em>\u2013 T\u00ean:<\/em> <\/strong>Proa<br \/> <strong><em>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng:<\/em><\/strong> Khu r\u1eebng c\u1ee7a T\u00e2y \u00c2u<br \/> <strong><em>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/em><\/strong> \u0110\u1ea7u K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng (110 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <strong><em>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng:<\/em> <\/strong>D\u00e0i kho\u1ea3ng 6,1 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng 1 t\u1ea5n<br \/> <strong><em>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/em><\/strong> \u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <strong><em>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng:<\/em> <\/strong>Th\u00e2n b\u00e9o l\u00f9n, \u0111\u1ea7u nh\u1ecf, di chuy\u1ec3n b\u1eb1ng hai ch\u00e2n kh\u00f4ng th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean<\/p>\n<p>Kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1ed9t tu\u1ea7n \u0111\u00e3 tr\u00f4i qua, c\u00f3 v\u1ebb nh\u01b0 kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o hay t\u1ea1i m\u1ed9t n\u01a1i n\u00e0o \u0111\u00f3 ph\u00e1t hi\u1ec7n ra m\u1ed9t Ornodopod Iguanodont kh\u00e1c \u1edf giai \u0111on\u1ea1n gi\u1eefa c\u1ee7a k\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng. C\u00e1c h\u00f3a th\u1ea1ch b\u1ecb phan m\u1ea3nh c\u1ee7a Proa \u0111\u01b0\u1ee3c khai quaatk t\u1ea1i t\u1ec9nh Teruel c\u1ee7a T\u00e2y Ban Nha c\u00e1ch \u0111\u00e2y v\u00e0i n\u0103m, ng\u00e0 k\u1ef3 l\u1ea1 xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u1edf h\u00e0m d\u01b0\u1edbi c\u1ee7a lo\u00e0i kh\u1ee7ng long n\u00e0y l\u00e0 ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a t\u00ean c\u1ee7a ch\u00fang, theo ti\u1ebfng Hy L\u1ea1p l\u00e0 \u201cprow\u201d. T\u1ea5t c\u1ea3 ch\u00fang ta bi\u1ebft ch\u1eafc ch\u1eafn v\u1ec1 Proa l\u00e0 m\u1ed9t lo\u00e0i Ornithopod c\u1ed5 \u0111i\u1ec3n, t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 Iguanodon v\u00e0 h\u00e0ng ch\u1ee5c chi kh\u00e1c, c\u00f3 vai tr\u00f2 l\u00e0 cung c\u1ea5p m\u1ed9t ngu\u1ed3n th\u1ef1c ph\u1ea9m d\u1ed3i d\u00e0o cho chim \u0103n th\u1ecbt v\u00e0 Tyrannosaurs.<\/p>\n<h2>59. Protohados<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh59.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7508\" alt=\"\"><\/p>\n<p><strong><em>\u2013 T\u00ean:<\/em><\/strong> Protohados<br \/> <strong><em>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng<\/em><\/strong>: Khu r\u1eebng c\u1ee7a B\u1eafc M\u1ef9<br \/> <strong><em>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/em> <\/strong>Giai \u0111o\u1ea1n mu\u1ed9n c\u1ee7a K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng (95 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <strong><em>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng<\/em><\/strong>: D\u00e0i kho\u1ea3ng 7,62 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng t\u1eeb 1 \u0111\u1ebfn 2 t\u1ea5n<br \/> <strong><em>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/em> <\/strong>\u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <strong><em>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng<\/em><\/strong>: \u0110\u1ea7u nh\u1ecf, th\u00e2n h\u00ecnh to l\u1edbn, di chuy\u1ec3n b\u1eb1ng hai ch\u00e2n kh\u00f4ng th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean<\/p>\n<p>Trong qu\u00e1 tr\u00ecnh ti\u1ebfn h\u00f3a, th\u1eddi \u0111i\u1ec3m m\u00e0 khi nh\u1eefng con Ornithopod ti\u00ean ti\u1ebfn nh\u1ea5t ti\u1ebfn h\u00f3a th\u00e0nh nh\u1eefng con kh\u1ee7ng long \u0111\u1ea7u ti\u00ean ho\u1eb7c nh\u1eefng con kh\u1ee7ng long m\u1ecf v\u1ecbt. V\u00e0o cu\u1ed1i nh\u1eefng n\u0103m 1990, Protohados \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n b\u1edfi ng\u01b0\u1eddi x\u00e1c \u0111\u1ecbnh n\u00f3 l\u00e0 lo\u00e0i kh\u1ee7ng long \u0111\u1ea7u ti\u00ean, v\u00e0 t\u00ean c\u1ee7a n\u00f3 \u0111\u00e3 ph\u1ea3n \u00e1nh s\u1ef1 tin t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a \u00f4ng v\u00e0o \u0111\u00e1nh gi\u00e1 n\u00e0y. Tuy nhi\u00ean, c\u00e1c nh\u00e0 c\u1ed5 sinh v\u1eadt h\u1ecdc kh\u00e1c th\u00ec \u00edt ch\u1eafc ch\u1eafn h\u01a1n, v\u00e0 k\u1ec3 t\u1eeb khi Protohados \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh l\u00e0 m\u1ed9t con kh\u1ee7ng long Iguanodontid, kh\u00f4ng g\u1ea7n nh\u01b0 ho\u00e0n to\u00e0n gi\u1ed1ng v\u1edbi \u0111\u1ec9nh c\u1ee7a m\u1ed9t ch\u00fa v\u1ecbt con th\u1ef1c s\u1ef1. \u0110\u00e2y kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t b\u1eb1ng ch\u1ee9ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh gi\u00e1 cao m\u00e0 c\u00f2n b\u1ea3o to\u00e0n l\u00fd thuy\u1ebft hi\u1ec7n t\u1ea1i r\u1eb1ng nh\u1eefng con kh\u1ee7ng long th\u1ef1c s\u1ef1 \u0111\u1ea7u ti\u00ean ph\u00e1t tri\u1ec3n \u1edf Ch\u00e2u \u00c1 thay v\u00ec \u1edf B\u1eafc M\u1ef9 (<em><strong>m\u1eabu v\u1eadt c\u1ee7a Protohados \u0111\u01b0\u1ee3c khai qu\u1eadt \u1edf Texas<\/strong><\/em>).<\/p>\n<h2>60. Qantassaurus<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh60.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7509\" alt=\"\"><br \/> Ph\u1ea7n \u0111\u1ea7u nh\u1ecf x\u00edu v\u1edbi m\u1eaft to Qantassaurus s\u1ed1ng t\u1ea1i \u00dac khi l\u1ee5c \u0111\u1ecba \u0111\u00f3 c\u00f2n xa h\u01a1n nhi\u1ec1u so v\u1edbi hi\u1ec7n nay, c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 n\u00f3 \u0111\u00e3 ph\u00e1t tri\u1ec3n m\u1ea1nh trong nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n gi\u00e1 l\u1ea1nh c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e3 gi\u1ebft ch\u1ebft h\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c lo\u00e0i kh\u1ee7ng long.<\/p>\n<h2>61. Rhabdodon<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh61.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7510\" alt=\"\"><\/p>\n<p><strong><em>\u2013 T\u00ean:<\/em> <\/strong>Rhabdodon<br \/> <strong><em>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng:<\/em> <\/strong>Khu r\u1eebng c\u1ee7a T\u00e2y \u00c2u<br \/> <strong><em>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/em><\/strong> Giai \u0111o\u1ea1n mu\u1ed9n c\u1ee7a K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng (75 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <strong><em>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng:<\/em><\/strong> D\u00e0i kho\u1ea3ng 3,66 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng t\u1eeb 113 \u0111\u1ebfn 227 kg<br \/> <strong><em>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/em><\/strong> \u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <strong><em>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng:<\/em><\/strong> M\u00f5m c\u00f9n, l\u1edbn, r\u0103ng h\u00ecnh que<\/p>\n<p>Ornithopods l\u00e0 lo\u00e0i kh\u1ee7ng long ph\u1ed5 bi\u1ebfn nh\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c khai qu\u1eadt trong th\u1ebf k\u1ef7 19, ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 v\u00ec r\u1ea5t nhi\u1ec1u lo\u00e0i trong s\u1ed1 h\u1ecd s\u1ed1ng \u1edf Ch\u00e2u \u00c2u (<em><strong>n\u01a1i c\u1ed5 sinh v\u1eadt h\u1ecdc ph\u00e1t tri\u1ec3n m\u1ea1nh m\u1ebd \u1edf giai \u0111o\u1ea1n th\u1ebf k\u1ef7 18 v\u00e0 19<\/strong><\/em>). \u0110\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m 1869, Rhabdodon v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n lo\u1ea1i \u0111\u00fang, v\u00ec n\u00f3 bao g\u1ed3m \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a c\u1ea3 hai lo\u00e0i Ornithopod: Iguanodonts (<em><strong>kh\u1ee7ng long \u0103n c\u1ecf c\u00f3 k\u00edch th\u01b0\u1edbc t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 v\u00e0 th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp l\u00e0 Iguanodon<\/strong><\/em>) v\u00e0 Hypsilophodonts (<em><strong>kh\u1ee7ng long gi\u1ed1ng nh\u01b0 v\u1eady, b\u1ea1n \u0111o\u00e1n l\u00e0, Hypsilophodon<\/strong><\/em>). Rhabdodon l\u00e0 m\u1ed9t Ornithopod c\u00f3 k\u00edch th\u01b0\u1edbc kh\u00e1 nh\u1ecf trong th\u1eddi gian v\u00e0 \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m n\u00f3 sinh s\u1ed1ng, \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m \u0111\u00e1ng ch\u00fa \u00fd nh\u1ea5t c\u1ee7a n\u00f3 l\u00e0 r\u0103ng tr\u00f2n v\u00e0 \u0111\u1ea7u c\u00f9n b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<h2>62. Siamodon<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh62.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7511\" alt=\"\"><\/p>\n<p><strong><em>\u2013 T\u00ean:<\/em> <\/strong>Siamodon<br \/> <strong><em>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng:<\/em> <\/strong>Khu r\u1eebng c\u1ee7a Ch\u00e2u \u00c1<br \/> <strong><em>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/em><\/strong> \u0110\u1ea7u K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng (110 \u2013 100 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <strong><em>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng<\/em><\/strong>: D\u00e0i kho\u1ea3ng 6,1 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng t\u1eeb 1 \u0111\u1ebfn 2 t\u1ea5n<br \/> <strong><em>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/em> <\/strong>\u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <strong><em>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng:<\/em> <\/strong>\u0110\u1ea7u nh\u1ecf, \u0111u\u00f4i d\u00e0y, di chuy\u1ec3n b\u1eb1ng hai ch\u00e2n kh\u00f4ng th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean<\/p>\n<p>Ornithopods, nh\u01b0 Titanosaurs \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n b\u1ed1 kh\u1eafp n\u01a1i tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi trong giai \u0111o\u1ea1n t\u1eeb gi\u1eefa \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i k\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng. T\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ec3u hi\u1ec7n \u1edf ch\u1ed7 Siamodon l\u00e0 m\u1ed9t trong s\u1ed1 \u00edt lo\u00e0i kh\u1ee7ng long \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n \u1edf Th\u00e1i Lan ng\u00e0y nay (<em><strong>m\u1ed9t qu\u1ed1c gia \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 Siam<\/strong><\/em>) v\u00e0 nh\u01b0 lo\u00e0i h\u1ecd h\u00e0ng g\u1ea7n g\u0169i c\u1ee7a n\u00f3 Probactrosaurus, n\u00f3 n\u1eb1m g\u1ea7n v\u1edbi th\u1eddi \u0111i\u1ec3m ti\u1ebfn h\u00f3a c\u1ee7a nh\u1eefng con Hadrosaurs th\u1ef1c s\u1ef1 \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1ch ra kh\u1ecfi t\u1ed5 ti\u00ean c\u1ee7a lo\u00e0i Ornithopod. Cho \u0111\u1ebfn nay, Siamodon ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn v\u1edbi m\u1ed9t chi\u1ebfc r\u0103ng duy nh\u1ea5t v\u00e0 m\u1ed9t b\u1ed9 n\u00e3o h\u00f3a th\u1ea1ch, kh\u00e1m ph\u00e1 s\u00e2u h\u01a1n s\u1ebd l\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf th\u00eam v\u1ec1 ngo\u1ea1i h\u00ecnh v\u00e0 l\u1ed1i sinh ho\u1ea1t c\u1ee7a n\u00f3.<\/p>\n<h2>63. Talenkauen<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh63.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7512\" alt=\"\"><\/p>\n<p><strong><em>\u2013 T\u00ean:<\/em> <\/strong>Talenkauen<br \/> <strong><em>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng:<\/em><\/strong> Khu r\u1eebng c\u1ee7a Nam M\u1ef9<br \/> <strong><em>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/em> <\/strong>Cu\u1ed1i K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng (70 \u2013 65 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <strong><em>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng<\/em><\/strong>: D\u00e0i kho\u1ea3ng 4,57 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng t\u1eeb 227 \u0111\u1ebfn 340 kg<br \/> <strong><em>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/em> <\/strong>\u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <strong><em>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng<\/em><\/strong>: K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u1eeba ph\u1ea3i, \u0111\u1ea7u nh\u1ecf<\/p>\n<p>Ornithopods c\u00f3 k\u00edch th\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt v\u00e0 di chuy\u1ec3n b\u1eb1ng hai ch\u00e2n \u0111\u00e3 tr\u1edf n\u00ean th\u01b0a th\u1edbt h\u01a1n tr\u00ean m\u1eb7t \u0111\u1ea5t v\u00e0o cu\u1ed1i k\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng \u1edf Nam M\u1ef9, v\u1edbi ch\u1ec9 m\u1ed9t s\u1ed1 \u00edt c\u00e1c chi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n cho \u0111\u1ebfn ng\u00e0y nay. Talenkauen kh\u00e1c bi\u1ec7t h\u1eb3n so v\u1edbi c\u00e1c lo\u00e0i kh\u1ee7ng long ch\u00e2n chim kh\u00e1c \u1edf Nam M\u1ef9 nh\u01b0 Anabisetia v\u00e0 Gasparinisaura \u1edf ch\u1ed7 n\u00f3 mang \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m gi\u1ed1ng h\u1ec7t v\u1edbi lo\u00e0i Iguanodon n\u1ed5i ti\u1ebfng h\u01a1n v\u1edbi th\u00e2n d\u00e0i, d\u00e0y v\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1i \u0111\u1ea7u nh\u1ecf. C\u00e1c h\u00f3a th\u1ea1ch c\u1ee7a lo\u00e0i kh\u1ee7ng long n\u00e0y bao g\u1ed3m t\u1eadp h\u1ee3p c\u00e1c t\u1ea5m h\u00ecnh b\u1ea7u d\u1ee5c x\u1ebfp c\u1ea1nh s\u01b0\u1eddn, n\u00f3 kh\u00f4ng kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c Ornithopods \u0111\u1ec1u c\u00f3 t\u00ednh n\u0103ng n\u00e0y (<em><strong>hi\u1ebfm khi \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u gi\u1eef trong h\u1ed3 s\u01a1 h\u00f3a th\u1ea1ch<\/strong><\/em>) ho\u1eb7c n\u1ebfu c\u00f3 c\u0169ng ch\u1ec9 gi\u1edbi h\u1ea1n \u1edf m\u1ed9t v\u00e0i lo\u00e0i.<\/p>\n<h2>64. Tenontosaurus<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh64.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7513\" alt=\"\"><\/p>\n<p>M\u1ed9t s\u1ed1 lo\u00e0i kh\u1ee7ng long n\u1ed5i ti\u1ebfng h\u01a1n v\u1ec1 c\u00e1ch ch\u00fang \u0103n u\u1ed1ng h\u01a1n l\u00e0 ch\u00fang s\u1ed1ng nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o. \u0110\u00f3 l\u00e0 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p c\u1ee7a Tenontosaurus, m\u1ed9t con Ornithopod c\u1ee1 trung b\u00ecnh n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u00ec c\u00f3 trong th\u1ef1c \u0111\u01a1n \u0103n tr\u01b0a c\u1ee7a lo\u00e0i \u0103n th\u1ecbt Deinonychus.<\/p>\n<h2>65. Theiophytalia<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh65.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7514\" alt=\"\"><\/p>\n<p><strong><em>\u2013 T\u00ean:<\/em> <\/strong>Theiophytalia<br \/> <strong><em>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng<\/em><\/strong>: Khu r\u1eebng c\u1ee7a B\u1eafc M\u1ef9<br \/> <strong><em>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/em> <\/strong>\u0110\u1ea7u K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng (110 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <strong><em>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng:<\/em><\/strong> D\u00e0i kho\u1ea3ng 4,88 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng 454 kg<br \/> <strong><em>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/em> <\/strong>\u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <strong><em>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng:<\/em><\/strong> Th\u00e2n d\u00e0i v\u00e0 d\u00e0y, \u0111\u1ea7u nh\u1ecf<br \/> Khi h\u1ed9p s\u1ecd c\u1ee7a Theiophytalia \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n v\u00e0o cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 19, g\u1ea7n m\u1ed9t c\u00f4ng vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 \u201c<strong>Garden of the Gods<\/strong>\u201d, do \u0111\u00f3 t\u00ean c\u1ee7a lo\u00e0i kh\u1ee7ng long n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e0 c\u1ed5 sinh v\u1eadt h\u1ecdc n\u1ed5i ti\u1ebfng Othniel C. Marsh cho r\u1eb1ng n\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t lo\u00e0i Camptosaurus. Sau \u0111\u00f3, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadn ra r\u1eb1ng lo\u00e0i Ornithopod n\u00e0y c\u00f3 ni\u00ean \u0111\u1ea1i t\u1eeb \u0111\u1ea7u k\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng thay v\u00ec th\u1eddi k\u1ef3 cu\u1ed1i c\u1ee7a k\u1ef7 Jura, khi\u1ebfn cho m\u1ed9t chuy\u00ean gia kh\u00e1c \u0111\u00e3 ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh x\u1ebfp n\u00f3 th\u00e0nh m\u1ed9t chi ri\u00eang. Ng\u00e0y nay c\u00e1c nh\u00e0 c\u1ed5 sinh v\u1eadt h\u1ecdc tin r\u1eb1ng Theiophytalia xu\u1ea5t hi\u1ec7n gi\u1eefa giai \u0111o\u1ea1n c\u1ee7a amptosaurus v\u00e0 Iguanodon, gi\u1ed1ng nh\u01b0 nh\u1eefng con Ornithopod kh\u00e1c, lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n c\u1ecf n\u1eb7ng n\u1eeda t\u1ea5n n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ea1y tr\u00ean hai ch\u00e2n khi b\u1ecb k\u1ebb th\u00f9 s\u0103n \u0111u\u1ed5i.<\/p>\n<h2>66. Thescelosaurus<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh66.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7515\" alt=\"\"><\/p>\n<p>N\u0103m 1993, c\u00e1c nh\u00e0 c\u1ed5 sinh v\u1eadt h\u1ecdc \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n ra m\u1ed9t m\u1eabu v\u1eadt g\u1ea7n nh\u01b0 nguy\u00ean v\u1eb9n c\u1ee7a Thescelosaurus ch\u1ee9a nh\u1eefng t\u00e0n t\u00edch h\u00f3a th\u1ea1ch c\u1ee7a m\u1ed9t tr\u00e1i tim c\u00f3 b\u1ed1n ng\u0103n. \u0110\u00e2y c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t hi\u1ec7n v\u1eadt x\u00e1c th\u1ef1c hay n\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 s\u1ea3n ph\u1ea9m ph\u1ee5 g\u00e2y n\u00ean b\u1edfi qu\u00e1 tr\u00ecnh h\u00f3a th\u1ea1ch?<\/p>\n<h2>67. Tianyulong<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh67.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7516\" alt=\"\"><\/p>\n<p><strong><em>\u2013 T\u00ean<\/em><\/strong>: Tianyulong<br \/> <strong><em>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng:<\/em><\/strong> Khu r\u1eebng c\u1ee7a Ch\u00e2u \u00c1<br \/> <strong><em>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/em> <\/strong>Giai \u0111o\u1ea1n mu\u1ed9n c\u1ee7a K\u1ef7 Jurassic (155 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <strong><em>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng<\/em><\/strong>: D\u00e0i kho\u1ea3ng 0,914 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng 4,54 kg<br \/> <strong><em>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/em> <\/strong>\u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <strong><em>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng<\/em><\/strong>: K\u00edch th\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, di chuy\u1ec3n b\u1eb1ng hai ch\u00e2n, c\u00f3 l\u00f4ng nguy\u00ean th\u1ee7y<\/p>\n<p>Tianyulong \u0111\u00e3 n\u00e9m con kh\u1ee7ng long v\u00e0o c\u00e1c h\u1ec7 th\u1ed1ng ph\u00e2n lo\u1ea1i \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eafp x\u1ebfp c\u1ea9n th\u1eadn c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 c\u1ed5 sinh v\u1eadt h\u1ecdc. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y con kh\u1ee7ng long duy nh\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn l\u00e0 c\u00f3 l\u00f4ng v\u0169 l\u00e0 nh\u1eefng con v\u1eadt nh\u1ecf (<em><strong>\u0111\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ecbt di chuy\u1ec3n b\u1eb1ng hai ch\u00e2n<\/strong><\/em>), ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 chim \u0103n th\u1ecbt v\u00e0 kh\u1ee7ng long bay c\u00f3 li\u00ean quan (<em><strong>nh\u01b0ng c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 Tyrannosaurs ch\u01b0a tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh<\/strong><\/em>). Tianyulong l\u00e0 m\u1ed9t sinh v\u1eadt kh\u00e1c ho\u00e0n to\u00e0n: m\u1ed9t kh\u1ee7ng long ch\u00e2n chim (<em><strong>c\u00f3 k\u00edch th\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<\/strong><\/em>) c\u00f3 h\u00f3a th\u1ea1ch mang d\u1ea5u \u1ea5n kh\u00f4ng th\u1ec3 nh\u1ea7m l\u1eabn, c\u00f3 l\u00f4ng proto r\u1eadm r\u1ea1m, do \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 cho r\u1eb1ng n\u00f3 l\u00e0 thu\u1ed9c lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt c\u00f3 m\u00e1u n\u00f3ng. C\u00e2u chuy\u1ec7n nh\u1ecf: n\u1ebfu Tianyulong c\u00f3 l\u00f4ng, v\u00ec v\u1eady c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ea5t c\u1ee9 con kh\u1ee7ng long n\u00e0o c\u0169ng kh\u00f4ng g\u1eb7p tr\u1edf ng\u1ea1i g\u00ec trong ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n u\u1ed1ng ho\u1eb7c l\u1ed1i sinh ho\u1ea1t c\u1ee7a n\u00f3.<\/p>\n<h2>68. Trinisaura<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh68.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7517\" alt=\"\"><\/p>\n<p><strong><em>\u2013 T\u00ean:<\/em> <\/strong>Trinisaura<br \/> <strong><em>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng:<\/em><\/strong> \u0110\u1ed3ng b\u1eb1ng Nam C\u1ef1c<br \/> <strong><em>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/em> <\/strong>Cu\u1ed1i K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng (75 \u2013 70 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <strong><em>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng<\/em><\/strong>: D\u00e0i kho\u1ea3ng 1,22 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng t\u1eeb 13,6 \u0111\u1ebfn 18,1 kg<br \/> <strong><em>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/em> <\/strong>\u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <strong><em>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng:<\/em> <\/strong>K\u00edch th\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, m\u1eaft l\u1edbn, di chuy\u1ec3n b\u1eb1ng hai ch\u00e2n<\/p>\n<p>\u0110\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n \u1edf Nam C\u1ef1c v\u00e0o n\u0103m 2008, Trinisaura \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh l\u00e0 lo\u00e0i kh\u1ee7ng long ch\u00e2n chim \u0111\u1ea7u ti\u00ean xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u1edf l\u1ee5c \u0111\u1ecba kh\u1ed5ng l\u1ed3 n\u00e0y, v\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t trong s\u1ed1 \u00edt lo\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t theo t\u00ean c\u1ee7a gi\u1edbi c\u00e1i (<em><strong>gi\u1ed1ng v\u1edbi Leaellynasaura \u0111\u1ebfn t\u1eeb \u00dac<\/strong><\/em>). \u0110i\u1ec1u l\u00e0m cho Trinisaura quan tr\u1ecdng h\u01a1n l\u00e0 n\u00f3 c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng ch\u1ed1ng ch\u1ecbu v\u1edbi th\u1eddi ti\u1ebft kh\u1eafc nghi\u1ec7t v\u01b0\u1ee3t ti\u00eau chu\u1ea9n c\u1ee7a Mesozoi, 70 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, Nam C\u1ef1c kh\u00f4ng l\u1ea1nh nh\u01b0 ng\u00e0y nay nh\u01b0ng n\u00f3 l\u1ea1i b\u1ecb ch\u00ecm trong b\u00f3ng t\u1ed1i trong nhi\u1ec1u n\u0103m. Gi\u1ed1ng nh\u01b0 nh\u1eefng lo\u00e0i kh\u1ee7ng long kh\u00e1c t\u1eeb \u00dac v\u00e0 Nam C\u1ef1c, Trinisaura th\u00edch nghi v\u1edbi m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng c\u1ee7a n\u00f3 b\u1eb1ng c\u00e1ch \u0111\u00f4i m\u1eaft ph\u00e1t tri\u1ec3n to h\u01a1n b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, gi\u00fap n\u00f3 t\u1eadn d\u1ee5ng \u00e1nh m\u1eb7t tr\u1eddi \u00edt \u1ecfi v\u00e0 ph\u00e1t hi\u1ec7n ra c\u00e1c Theropod t\u1eeb m\u1ed9t kho\u1ea3ng c\u00e1ch an to\u00e0n.<\/p>\n<h2>69. Uteodon<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh69.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7518\" alt=\"\"><\/p>\n<p><strong><em>\u2013 T\u00ean:<\/em><\/strong> Uteodon<br \/> <strong><em>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng:<\/em> <\/strong>Khu r\u1eebng c\u1ee7a B\u1eafc M\u1ef9<br \/> <strong><em>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/em> <\/strong>Giai \u0111o\u1ea1n mu\u1ed9n c\u1ee7a K\u1ef7 Jura (150 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <strong><em>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng:<\/em><\/strong> D\u00e0i kho\u1ea3ng 6,1 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng 1 t\u1ea5n<br \/> <strong><em>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n<\/em><\/strong>: \u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <strong><em>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng:<\/em> <\/strong>Di chuy\u1ec3n b\u1eb1ng hai ch\u00e2n, m\u00f5m d\u00e0i v\u00e0 h\u1eb9p<\/p>\n<p>D\u01b0\u1eddng nh\u01b0 c\u00f3 m\u1ed9t quy lu\u1eadt trong c\u1ed5 sinh v\u1eadt h\u1ecdc l\u00e0 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a c\u00e1c chi v\u1eabn kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i: trong khi m\u1ed9t s\u1ed1 lo\u00e0i kh\u1ee7ng long \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u00e1ng c\u1ea5p xu\u1ed1ng t\u1eeb chi c\u1ee7a n\u00f3 (<em><strong>c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n lo\u1ea1i l\u1ea1i th\u00e0nh c\u00e1c c\u00e1 th\u1ec3 c\u1ee7a chi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t t\u00ean<\/strong><\/em>), c\u00f2n nh\u1eefng lo\u00e0i kh\u00e1c l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n lo\u1ea1i theo chi\u1ec1u ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i. \u0110\u00f3 l\u00e0 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p \u0111\u00fang v\u1edbi Uteodon, m\u00e0 trong h\u01a1n m\u1ed9t th\u1ebf k\u1ef7 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 m\u1eabu v\u1eadt, v\u00e0 sau \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n l\u00ean th\u00e0nh m\u1ed9t lo\u00e0i ri\u00eang bi\u1ec7t c\u1ee7a chi Campnosaurus Ornithaurus n\u1ed5i ti\u1ebfng \u1edf B\u1eafc M\u1ef9. M\u1eb7c d\u00f9 n\u00f3 kh\u00e1c bi\u1ec7t v\u1ec1 m\u1eb7t c\u1ea5u tr\u00fac so v\u1edbi Campnosaurus (<em><strong>\u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 m\u1ed1i quan h\u1ec7 gi\u1eefa h\u00ecnh th\u00e1i c\u1ee7a b\u1ed9 n\u00e3o v\u00e0 vai tr\u00f2 c\u1ee7a n\u00f3<\/strong><\/em>), Uteodon c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 l\u1ed1i s\u1ed1ng t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt v\u00e0 ch\u1ea1y tr\u1ed1n v\u1edbi t\u1ed1c \u0111\u1ed9 \u0111\u00e1ng kinh ng\u1ea1c khi b\u1ecb truy \u0111u\u1ed5i b\u1edfi nh\u1eefng k\u1ebb s\u0103n m\u1ed3i \u0111ang \u0111\u00f3i.<\/p>\n<h2>70. Valdosaurus<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh70.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7519\" alt=\"\"><\/p>\n<p><strong><em>\u2013 T\u00ean:<\/em> <\/strong>Valdosaurus<br \/> <strong><em>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng:<\/em> <\/strong>Khu r\u1eebng c\u1ee7a T\u00e2y \u00c2u<br \/> <strong><em>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/em><\/strong> \u0110\u1ea7u K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng (130 \u2013 125 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <strong><em>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng:<\/em><\/strong> D\u00e0i kho\u1ea3ng 1,22 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng t\u1eeb 9,07 \u0111\u1ebfn 11,3 kg<br \/> <strong><em>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/em> <\/strong>\u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <strong><em>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng:<\/em> <\/strong>K\u00edch th\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, di chuy\u1ec3n b\u1eb1ng hai ch\u00e2n<\/p>\n<p>Valdosaurus l\u00e0 m\u1ed9t lo\u00e0i Ornithopod \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh c\u1ee7a giai \u0111o\u1ea1n \u0111\u1ea7u k\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng \u1edf Ch\u00e2u \u00c2u: k\u00edch th\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, di chuy\u1ec3n nhanh b\u1eb1ng hai ch\u00e2n, \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt. C\u00f3 l\u1ebd kh\u1ea3 n\u0103ng b\u00f9ng n\u1ed5 v\u1ec1 t\u1ed1c \u0111\u1ed9 \u1ea5n t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ec3u hi\u1ec7n khi n\u00f3 b\u1ecb truy \u0111u\u1ed5i b\u1edfi c\u00e1c Theropods l\u1edbn h\u01a1n trong m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng c\u1ee7a n\u00f3. Cho \u0111\u1ebfn g\u1ea7n \u0111ay, lo\u00e0i kh\u1ee7ng long n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n lo\u1ea1i l\u00e0 m\u1ed9t lo\u00e0i Dryosaurus n\u1ed5i ti\u1ebfng h\u01a1n, nh\u01b0ng khi xem x\u00e9t l\u1ea1i h\u00f3a th\u1ea1ch, n\u00f3 v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp v\u00e0o m\u1ed9t chi ri\u00eang bi\u1ec7t. M\u1ed9t \u201c<strong>Orguanodont<\/strong>\u201d Ornithopod, Valdosaurus c\u00f3 li\u00ean quan ch\u1eb7t ch\u1ebd v\u1edbi Iguanodon. (<em><strong>G\u1ea7n \u0111\u00e2y, m\u1ed9t lo\u00e0i Valdosaurus \u1ecf mi\u1ec1n Trung Ch\u00e2u \u00c2u \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp v\u00e0o chi ch\u00ednh c\u1ee7a n\u00f3, Elrhazosaurus<\/strong><\/em>).<\/p>\n<h2>71. Xiaosaurus<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh71.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7520\" alt=\"\"><\/p>\n<p><strong><em>\u2013 T\u00ean:<\/em><\/strong> Xiaosaurus<br \/> <strong><em>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng:<\/em><\/strong> Khu r\u1eebng c\u1ee7a Ch\u00e2u \u00c1<br \/> <strong><em>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/em><\/strong> Giai \u0111o\u1ea1n mu\u1ed9n c\u1ee7a K\u1ef7 Jura (170 \u2013 160 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <strong><em>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng:<\/em><\/strong> D\u00e0i kho\u1ea3ng 1,52 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng t\u1eeb 34 \u0111\u1ebfn 45,4 kg<br \/> <strong><em>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/em> <\/strong>\u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <strong><em>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng:<\/em><\/strong> K\u00edch th\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, di chuy\u1ec3n b\u1eb1ng hai ch\u00e2n, r\u0103ng h\u00ecnh l\u00e1<\/p>\n<p>Tuy nhi\u00ean, m\u1ed9t h\u1ebbm n\u00fai trong v\u00e0nh \u0111ai \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e0 c\u1ed5 sinh v\u1eadt h\u1ecdc Trung Qu\u1ed1c n\u1ed5i ti\u1ebfng Dong Zhiming, ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1t hi\u1ec7n ra h\u00f3a th\u1ea1ch n\u1eb1m r\u1ea3i r\u00e1c c\u1ee7a Xiaosaurus v\u00e0o n\u0103m 1983, n\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t lo\u00e0i kh\u1ee7ng long ch\u00e2n chim v\u00f4 h\u1ea1i, c\u00f3 k\u00edch th\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o cu\u1ed1i k\u1ef7 Jura, th\u1eddi gian \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 th\u1eddi t\u1ed5 ti\u00ean c\u1ee7a Hypsilophodon (<em><strong>v\u00e0 ch\u00ednh n\u00f3 c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn h\u00f3a t\u1eeb Fabrosaurus<\/strong><\/em>). Kh\u00e1c v\u1edbi nh\u1eefng s\u1ef1 ki\u1ec7n kh\u00e1c, m\u1eb7c d\u00f9 kh\u00f4ng bi\u1ebft nhi\u1ec1u v\u1ec1 lo\u00e0i kh\u1ee7ng long n\u00e0y, v\u00e0 Xiaosaurus c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t lo\u00e0i Irnithopod \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t t\u00ean (<em><strong>m\u1ed9t tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i quy\u1ebft khi ph\u00e1t hi\u1ec7n th\u00eam h\u00f3a th\u1ea1ch<\/strong><\/em>).<\/p>\n<h2>72. Xuwulong<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh72.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7521\" alt=\"\"><\/p>\n<p><strong><em>\u2013 T\u00ean:<\/em><\/strong> Xuwulong<br \/> <strong><em>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng<\/em><\/strong>: Khu r\u1eebng c\u1ee7a \u0110\u00f4ng \u00c1<br \/> <strong><em>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/em> <\/strong>\u0110\u1ea7u K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng (130 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <strong><em>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng<\/em><\/strong>: Kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebft l\u1ed9<br \/> <strong><em>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/em><\/strong> \u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <strong><em>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng<\/em><\/strong>: \u0110u\u00f4i d\u00e0y v\u00e0 c\u1ee9ng, chi tr\u01b0\u1edbc ng\u1eafn<\/p>\n<p>Ch\u01b0a c\u00f3 nhi\u1ec1u th\u00f4ng tin v\u1ec1 Xuwulong \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1ed1, m\u1ed9t kh\u1ee7ng long ch\u00e2n chim xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u1edf \u0111\u1ea7u k\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng \u1edf Trung Qu\u1ed1c n\u1eb1m g\u1ea7n v\u1edbi s\u1ef1 ph\u00e2n chia gi\u1eefa kh\u1ee7ng long ch\u00e2n chim Iguanodontid (<em><strong>c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 nh\u1eefng lo\u00e0i c\u00f3 s\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng r\u00f5 r\u1ec7t v\u1edbi Iguanodon<\/strong><\/em>) v\u00e0 lo\u00e0i Hadrosaurs \u0111\u1ea7u ti\u00ean ho\u1eb7c kh\u1ee7ng long m\u1ecf v\u1ecbt. N\u00f3i chung, so v\u1edbi nh\u1eefng lo\u00e0i kh\u1ee7ng long kh\u00e1c, Xuwulong c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1i \u0111u\u00f4i d\u00e0y, m\u1ed9t c\u00e1i m\u1ecf h\u1eb9p v\u00e0 \u0111\u00f4i ch\u00e2n sau d\u00e0i gi\u00fap n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ea1y \u0111i khi b\u1ecb \u0111e d\u1ecda b\u1edfi nh\u1eefng k\u1ebb s\u0103n m\u1ed3i. C\u00f3 l\u1ebd \u0111i\u1ec1u ph\u1ed5 bi\u1ebfn nh\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc t\u1edbi c\u1ee7a lo\u00e0i kh\u1ee7ng long n\u00e0y l\u00e0 \u201c<strong>long \u2013 d\u00e0i<\/strong>\u201d, c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u201ccon r\u1ed3ng\u201d, \u1edf cu\u1ed1i t\u00ean c\u1ee7a n\u00f3, th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng, g\u1ed1c n\u00e0y \u1edf Trung Qu\u1ed1c th\u01b0\u1eddng d\u00e0nh ri\u00eang cho nh\u1eefng sinh v\u1eadt \u0103n th\u1ecbt \u0111\u00e1ng s\u1ee3 nh\u01b0 Guanlong ho\u1eb7c Dilong.<\/p>\n<h2>73. Yandusaurus<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh73.png\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7522\" alt=\"\"><\/p>\n<p><strong><em>\u2013 T\u00ean:<\/em> <\/strong>Yandusaurus<br \/> <strong><em>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng:<\/em><\/strong> Khu r\u1eebng c\u1ee7a Ch\u00e2u \u00c1<br \/> <strong><em>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/em> <\/strong>Giai \u0111o\u1ea1n gi\u1eefa c\u1ee7a K\u1ef7 Jurassic (170 \u2013 160 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <strong><em>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng:<\/em><\/strong> D\u00e0i kho\u1ea3ng t\u1eeb 0,914 \u0111\u1ebfn 1,52 m\u00e9t v\u00e0 n\u1eb7ng t\u1eeb 6,8 \u0111\u1ebfn 11,3 kg<br \/> <strong><em>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/em> <\/strong>\u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <strong><em>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng:<\/em> <\/strong>K\u00edch th\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, di chuy\u1ec3n b\u1eb1ng hai ch\u00e2n<\/p>\n<p>Khi n\u1eb1m trong m\u1ed9t chi kh\u1ee7ng long kh\u00e1 an to\u00e0n bao g\u1ed3m hai lo\u00e0i \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t t\u00ean, Yandusaurus t\u1eeb \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 b\u1ecb h\u1ea1 xu\u1ed1ng b\u1edfi c\u00e1c nh\u00e0 kh\u1ea3o c\u1ed5 t\u1edbi m\u1ee9c lo\u00e0i kh\u1ee7ng long ch\u00e2n chim n\u00e0y kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng nh\u1eadn l\u00e0 m\u1ed9t trong s\u1ed1 nh\u1eefng lo\u00e0i kh\u1ee7ng long xu\u1ea5t hi\u1ec7n s\u1edbm nh\u1ea5t. C\u00e1c lo\u00e0i Yandusaurus n\u1ed5i b\u1eadt nh\u1ea5t \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00e1n l\u1ea1i cho Agilisaurus n\u1ed5i ti\u1ebfng h\u01a1n v\u00e0o m\u1ed9t v\u00e0i n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, v\u00e0 sau \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1i ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh v\u00e0o m\u1ed9t chi ho\u00e0n to\u00e0n m\u1edbi, Hexinlusaurus. \u0110\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n lo\u00e0i l\u00e0 \u201c<strong>Hypsilophodonts<\/strong>\u201d, t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng lo\u00e0i kh\u1ee7ng long c\u00f3 k\u00edch th\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, \u0103n c\u1ecf, c\u00f3 quan h\u1ec7 g\u1ea7n g\u0169i v\u1edbi Hypsilophodon v\u00e0 ph\u00e2n b\u1ed1 kh\u1eafp n\u01a1i tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi trong th\u1eddi \u0111\u1ea1i Mesozoi.<\/p>\n<h2>74. Zalmoxes<\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.yeupet.vn\/2018\/11\/nhung-loai-khung-long-an-thuc-vat-cua-ky-dai-trung-sinh74.jpg\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7523\" alt=\"\"><br \/> <strong><em>\u2013 T\u00ean:<\/em> <\/strong>Zalmoxes<br \/> <strong><em>\u2013 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng:<\/em> <\/strong>Khu r\u1eebng \u1edf trung t\u00e2m Ch\u00e2u \u00c2u<br \/> <strong><em>\u2013 Th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed:<\/em><\/strong> Cu\u1ed1i K\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng (70 \u2013 65 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc)<br \/> <strong><em>\u2013 K\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng:<\/em> <\/strong>D\u00e0i kho\u1ea3ng 3,05 m\u00e9 v\u00e0 n\u1eb7ng 227 kg<br \/> <strong><em>\u2013 Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n:<\/em><\/strong> \u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt<br \/> <strong><em>\u2013 \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn d\u1ea1ng:<\/em> <\/strong>m\u1ecf h\u1eb9p, h\u1ed9p s\u1ecd h\u01a1i nh\u1ecdn<\/p>\n<p>Nh\u01b0 th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec kh\u00f3 kh\u0103n \u0111\u1ec3 ph\u00e2n lo\u1ea1i kh\u1ee7ng long Ornithopod, vi\u1ec7c kh\u00e1m ph\u00e1 ra Zalmoxes \u1edf Romania \u0111\u00e3 cung c\u1ea5p nhi\u1ec1u b\u1eb1ng ch\u1ee9ng cho m\u1ed9t ch\u1ee7ng lo\u00e0i ph\u1ee5 kh\u00e1c c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh kh\u1ee7ng long n\u00e0y, \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn v\u1edbi c\u00e1i t\u00ean la ho\u1eafc nh\u01b0 nh\u1eefng con kh\u1ee7ng long Rhabdodontid Iguanodonts (<em><strong>ng\u1ee5 \u00fd r\u1eb1ng h\u1ecd h\u00e0ng g\u1ea7n nh\u1ea5t c\u1ee7a Zalmoxes trong \u0111\u1ea1i gia \u0111\u00ecnh kh\u1ee7ng long bao g\u1ed3m c\u1ea3 Rhabdodon v\u00e0 Iguanodon<\/strong><\/em>). T\u00ednh \u0111\u1ebfn nay, kh\u00f4ng c\u00f3 nhi\u1ec1u th\u00f4ng tin v\u1ec1 lo\u00e0i kh\u1ee7ng long Rumani n\u00e0y, nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c thay \u0111\u1ed5i khi h\u00f3a th\u1ea1ch c\u1ee7a n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n t\u00edch s\u00e2u h\u01a1n. (<em><strong>M\u1ed9t \u0111i\u1ec1u ch\u00fang ta bi\u1ebft l\u00e0 Zalmoxes s\u1ed1ng v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n tr\u00ean m\u1ed9t h\u00f2n \u0111\u1ea3o t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i bi\u1ec7t l\u1eadp, c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap \u00edch trong vi\u1ec7c gi\u1ea3i th\u00edch c\u00e1c \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m gi\u1ea3i ph\u1eabu \u0111\u1eb7c th\u00f9 c\u1ee7a n\u00f3<\/strong><\/em>).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1. G\u1eb7p g\u1ee1 nh\u1eefng con kh\u1ee7ng long nh\u1ecf, \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt c\u1ee7a k\u1ef7 nguy\u00ean Mesozoi Ornithopods (Kh\u1ee7ng long ch\u00e2n chim) l\u00e0 m\u1ed9t lo\u00e0i kh\u1ee7ng long c\u00f3 k\u00edch th\u01b0\u1edbc trung b\u00ecnh, di chuy\u1ec3n b\u1eb1ng hai ch\u00e2n, \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt, l\u00e0 m\u1ed9t trong s\u1ed1 nh\u1eefng lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt c\u00f3 x\u01b0\u01a1ng s\u1ed1ng ph\u1ed5 bi\u1ebfn nh\u1ea5t c\u1ee7a K\u1ef7 nguy\u00ean [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-2688","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/robot.yeupet.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2688","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/robot.yeupet.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/robot.yeupet.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/robot.yeupet.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/robot.yeupet.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2688"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/robot.yeupet.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2688\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/robot.yeupet.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2688"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/robot.yeupet.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2688"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/robot.yeupet.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2688"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}