{"id":351,"date":"2018-11-08T16:39:24","date_gmt":"2018-11-08T16:39:24","guid":{"rendered":"https:\/\/robot.yeupet.vn\/10-cau-hoi-dac-biet-thu-vi-ve-dom-dom\/"},"modified":"2018-11-08T16:39:24","modified_gmt":"2018-11-08T16:39:24","slug":"10-cau-hoi-dac-biet-thu-vi-ve-dom-dom","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/robot.yeupet.vn\/index.php\/2018\/11\/08\/10-cau-hoi-dac-biet-thu-vi-ve-dom-dom\/","title":{"rendered":"10 c\u00e2u h\u1ecfi \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t th\u00fa v\u1ecb v\u1ec1 \u0110om \u0110\u00f3m"},"content":{"rendered":"<p>\u0110om \u0111\u00f3m l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng lo\u00e0i c\u00f4n tr\u00f9ng quen thu\u1ed9c \u1edf Vi\u1ec7t Nam. Ch\u00fang \u0111i c\u00f9ng v\u1edbi tu\u1ed5i th\u01a1 c\u1ee7a bi\u1ebft bao th\u1ebf h\u1ec7, c\u00f9ng t\u00ecm hi\u1ec3u \u0111om \u0111\u00f3m v\u1edbi yeupet.vn th\u00f4ng qua nh\u1eefng th\u00f4ng tin th\u00fa v\u1ecb d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y.<\/p>\n<h2>\u0110om \u0111\u00f3m l\u00e0 b\u1ecd c\u00e1nh c\u1ee9ng \u0111\u00fang kh\u00f4ng?<\/h2>\n<p>\u0110om \u0111\u00f3m hay Lampyridae l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft nh\u01b0 <strong>lo\u00e0i c\u00f4n tr\u00f9ng<\/strong> ph\u00e1t s\u00e1ng c\u00f9ng lo\u1ea1i v\u1edbi c\u00f4n tr\u00f9ng c\u00e1nh c\u1ee9ng, gi\u1ed1ng nh\u01b0 c\u00e1c lo\u00e0i b\u1ecd c\u00e1nh c\u1ee9ng kh\u00e1c, c\u00e1nh tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a ch\u00fang s\u1ebd g\u1eadp l\u1ea1i \u00f4m s\u00e1t v\u00e0o c\u01a1 th\u1ec3 khi ch\u00fang \u0111\u1eadu v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u00f3.<\/p>\n<h2>T\u1ea1i sao \u0111om \u0111\u00f3m c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1t s\u00e1ng?<\/h2>\n<p>B\u1ea1n \u0111\u00e3 bao gi\u1edd th\u1eed ch\u1ea1m v\u00e0o b\u00f3ng \u0111\u00e8n d\u00e2y t\u00f3c ch\u01b0a? M\u1ed9t b\u00f3ng \u0111\u00e8n d\u00e2y t\u00f3c b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng s\u1ea3n sinh ra 90% n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 nhi\u1ec7t v\u00e0 10% l\u00e0 ph\u00e1t s\u00e1ng. \u0110om \u0111\u00f3m c\u0169ng v\u1eady, ch\u00fang s\u1ebd sinh ra s\u1ee9c n\u00f3ng khi ph\u00e1t quang trong b\u1ee5ng. S\u1edf d\u0129 \u0111om \u0111\u00f3m s\u00e1ng l\u00ean l\u00e0 nh\u1edd m\u1ed9t ph\u1ea3n \u1ee9ng h\u00f3a h\u1ecdc c\u00f3 t\u00ean biolumiescence (\u00e1nh s\u00e1ng sinh h\u1ecdc) g\u1ed3m c\u00e1c ch\u1ea5t Oxy, ATP v\u00e0 c\u00e1c ion Magie<\/p>\n<h2>\u00c1nh s\u00e1ng c\u1ee7a \u0111om \u0111\u00f3m c\u00f3 m\u1ee5c \u0111\u00edch g\u00ec?<\/h2>\n<p>\u0110om \u0111\u00f3m <strong>giao ti\u1ebfp v\u1edbi nhau th\u00f4ng qua \u00e1nh<\/strong> s\u00e1ng \u1edf b\u1ee5ng. Qu\u00e1 tr\u00ecnh th\u00ed nghi\u1ec7m cho th\u1ea5y \u00e1nh s\u00e1ng ph\u00e1t ra t\u1eeb b\u1ee5ng \u0111om \u0111\u00f3m kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 ch\u00fang giao ti\u1ebfp v\u1edbi c\u00e1c c\u00e1 th\u1ec3 kh\u00e1c trong khu v\u1ef1c, \u0111\u00e2y c\u00f2n l\u00e0 t\u00edn hi\u1ec7u t\u1edbi \u0111om \u0111\u00f3m<br \/> kh\u00e1c gi\u1edbi ph\u1ee5c v\u1ee5 vi\u1ec7c giao ph\u1ed1i duy tr\u00ec n\u00f2i gi\u1ed1ng.<\/p>\n<h2>\u0110om \u0111\u00f3m ph\u00e1t s\u00e1ng t\u1eeb khi n\u00e0o?<\/h2>\n<p>Ch\u00fang ta th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng nh\u00ecn th\u1ea5y \u0111om \u0111\u00f3m tr\u01b0\u1edbc khi ch\u00fang tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh. S\u1ef1 th\u1eadt kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u01b0 v\u1eady, t\u1eeb \u1ea5u tr\u00f9ng, con non v\u00e0 khi tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh, \u0111om \u0111\u00f3m \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1t s\u00e1ng. \u1ea4u tr\u00f9ng \u0111om \u0111\u00f3m d\u00f9ng \u00e1nh s\u00e1ng \u0111\u1ec3 c\u1ea3nh b\u00e1o,<strong> xua \u0111u\u1ed5i c\u00e1c lo\u00e0i v\u1eadt<\/strong> kh\u00e1c \u0111\u1ed3ng th\u1eddi ph\u00e1t ra m\u00f9i h\u00f4i \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng. Ngo\u00e0i ra, \u0111om \u0111\u00f3m s\u1ebd ph\u00e1t ra \u00e1nh s\u00e1ng m\u1edd nh\u1ea1t, ch\u1eadp ch\u1eddn khi b\u1ecb qu\u1ea5y r\u1ea7y.<\/p>\n<h2>\u0110om \u0111\u00f3m kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u00e1t s\u00e1ng?<\/h2>\n<p>Kh\u1ea3 n\u0103ng ph\u00e1t quang c\u1ee7a c\u00e1c lo\u00e0i trong h\u1ecd \u0110om \u0111\u00f3m (<strong>Lampyridae<\/strong>) kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau. M\u1ed9t s\u1ed1 lo\u00e0i \u0111om \u0111\u00f3m \u1edf ph\u00eda T\u00e2y khu v\u1ef1c B\u1eafc M\u1ef9 <strong>kh\u00f4ng h\u1ec1 ph\u00e1t s\u00e1ng<\/strong>. Ch\u00fang d\u1ec5 b\u1ecb nh\u1ea7m t\u01b0\u1edfng v\u1edbi c\u00e1c lo\u00e0i b\u1ecd c\u00e1nh c\u1ee9ng kh\u00e1c.<\/p>\n<h2>Th\u1ee9c \u0103n c\u1ee7a \u0111om \u0111\u00f3m l\u00e0 g\u00ec?<\/h2>\n<p>\u0110om \u0111\u00f3m <strong>l\u00e0 lo\u00e0i \u0103n th\u1ecbt<\/strong> n\u00ean th\u1ee9c \u0103n c\u1ee7a ch\u00fang c\u0169ng r\u1ea5t \u0111a d\u1ea1ng nh\u01b0 \u1ea5u tr\u00f9ng \u1ed1c, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 \u1ed1c s\u00ean. \u0110om \u0111\u00f3m s\u1ed1ng trong m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng \u1ea9m \u01b0\u1edbt c\u00f3 th\u1ec3 \u0103n c\u1ea3 giun \u0111\u1ea5t. M\u1ed9t s\u1ed1 lo\u00e0i \u0111om \u0111\u00f3m Ch\u00e2u \u00c1 c\u00f2n c\u00f3 mang \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 s\u0103n m\u1ed3i d\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<h2>\u0110om \u0111\u00f3m c\u00f3 th\u1ec3 \u0103n th\u1ecbt \u0111\u1ed3ng lo\u1ea1i?<\/h2>\n<p>Th\u00f4ng tin n\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u00fang, m\u1eb7c d\u00f9 l\u00e0 lo\u00e0i \u0103n th\u1ecbt nh\u01b0ng n\u1ebfu kh\u00f4ng t\u00ecm th\u1ea5y th\u1ee9c \u0103n y\u00eau th\u00edch, ch\u00fang <strong>c\u00f3 th\u1ec3 \u0103n m\u1ecdt ho\u1eb7c ph\u1ea5n hoa<\/strong>. C\u00f3 m\u1ed9t lo\u00e0i b\u1ecd c\u00e1nh c\u1ee9ng c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1t quang kh\u00e1c c\u00f3 t\u00ean Photuris l\u00e0 k\u1ebb th\u00f9 c\u1ee7a \u0111om \u0111\u00f3m. Ch\u00fang s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1edbi thi\u1ec7u b\u00ean d\u01b0\u1edbi.<\/p>\n<h2>K\u1ebb th\u00f9 c\u1ee7a \u0111om \u0111\u00f3m l\u00e0 ai?<\/h2>\n<p>Photuris l\u00e0 m\u1ed9t lo\u00e0i b\u1ecd c\u00e1nh c\u1ee9ng thu\u1ed9c h\u1ecd \u0110om \u0111\u00f3m, tuy nhi\u00ean lo\u00e0i n\u00e0y <strong>chuy\u00ean s\u0103n l\u00f9ng \u0111om \u0111\u00f3m \u0111\u1ec3 \u0103n th\u1ecbt<\/strong>. C\u00e1c con Photuris s\u1ebd b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc \u00e1nh s\u00e1ng c\u1ee7a c\u00e1c con \u0111om \u0111\u00f3m kh\u00e1c \u0111\u1ec3 thu h\u00fat ch\u00fang t\u1edbi. Khi n\u1ea1n nh\u00e2n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00edn hi\u1ec7u, Photuris s\u1ebd ph\u00e1t ra t\u00edn hi\u1ec7u m\u00f4 ph\u1ecfng qu\u00e1 tr\u00ecnh h\u1ea5p d\u1eabn b\u1ea1n t\u00ecnh \u0111\u1ec3 k\u00e9o \u0111\u1ed1i ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea7n v\u1ec1 ph\u00eda m\u00ecnh v\u00e0 \u0103n th\u1ecbt.<\/p>\n<h2>\u0110om \u0111\u00f3m l\u00e0 m\u1ed9t lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt c\u00f3 l\u1ee3i v\u1edbi con ng\u01b0\u1eddi?<\/h2>\n<p>C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u00e3 ph\u00e1t tri\u1ec3n Enzim lucyferase \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng trong qu\u00e1 tr\u00ecnh ph\u00e1t quang c\u1ee7a \u0111om \u0111\u00f3m \u0111\u1ec3 <strong>ph\u1ee5c v\u1ee5 y h\u1ecdc<\/strong>. C\u1ee5 th\u1ec3 ch\u1ea5t Lucyferase n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng \u0111\u1ec3 theo d\u00f5i m\u1ee9c \u0111\u1ed9 Hydrogen peroxide trong c\u00e1c sinh v\u1eadt th\u00ed nghi\u1ec7m (hydrogen peroxide c\u00f3 vai tr\u00f2 c\u1ef1c k\u00ec l\u1edbn trong qu\u00e1 tr\u00ecnh ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a b\u1ec7nh ung th\u01b0 v\u00e0 ti\u1ec3u \u0111\u01b0\u1eddng).<\/p>\n<h2>\u0110om \u0111\u00f3m c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ea1o ra m\u00e0n tr\u00ecnh di\u1ec5n \u00e1nh s\u00e1ng tuy\u1ec7t v\u1eddi<\/h2>\n<p>M\u1ed9t s\u1ed1 lo\u00e0i \u0111om \u0111\u00f3m c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng <strong>\u0111\u1ed3ng b\u1ed9 h\u00f3a \u00e1nh s\u00e1ng<\/strong> nh\u1ea5p nh\u00e1y c\u1ee7a ch\u00fang. \u0110\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadn m\u1eaft ch\u1ee9ng ki\u1ebfn \u00e1nh s\u00e1ng \u0111\u1ed3ng th\u1eddi t\u1eeb c\u00e1c c\u00e1 th\u1ec3 \u0111om \u0111\u00f3m n\u00e0y ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 t\u1edbi \u0110\u00f4ng Nam \u00c1 v\u00e0 v\u01b0\u1eddn qu\u1ed1c gia Great Smoky Mountains, M\u1ef9 v\u00e0o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m cu\u1ed1i m\u00f9a xu\u00e2n h\u00e0ng n\u0103m.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0110om \u0111\u00f3m l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng lo\u00e0i c\u00f4n tr\u00f9ng quen thu\u1ed9c \u1edf Vi\u1ec7t Nam. Ch\u00fang \u0111i c\u00f9ng v\u1edbi tu\u1ed5i th\u01a1 c\u1ee7a bi\u1ebft bao th\u1ebf h\u1ec7, c\u00f9ng t\u00ecm hi\u1ec3u \u0111om \u0111\u00f3m v\u1edbi yeupet.vn th\u00f4ng qua nh\u1eefng th\u00f4ng tin th\u00fa v\u1ecb d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y. \u0110om \u0111\u00f3m l\u00e0 b\u1ecd c\u00e1nh c\u1ee9ng \u0111\u00fang kh\u00f4ng? \u0110om \u0111\u00f3m hay Lampyridae l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-351","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/robot.yeupet.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/351","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/robot.yeupet.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/robot.yeupet.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/robot.yeupet.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/robot.yeupet.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=351"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/robot.yeupet.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/351\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/robot.yeupet.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=351"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/robot.yeupet.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=351"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/robot.yeupet.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=351"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}